twórca - Twórca w prawie | Patrycja Cydejko

Utwór pracowniczy, czyli prawa autorskie pracownika

Patrycja Cydejko — Wed, 18 May 2022 22:32:55 +0000

Zatrudniasz pracownika? Jesteś kreatywnym na etacie? Sprawdź czym jest utwór pracowniczy, aby prawidłowo zadbać o swoje prawa – bez względu na to, po której stronie jesteś. Utwór pracowniczy to instytucja prawa autorskiego, która przewiduje automatyczne nabycie autorskich praw majątkowych przez pracodawcę do utworu stworzonego przez swojego pracownika. Pod kilkoma warunkami, o których przeczytasz we wpisie. Kiedy powstanie utwór pracowniczy? Utwór pracowniczy powstanie, gdy zostaną spełnione jednocześnie dwie przesłanki, tj. gdy osoba, która stworzyła utwór: jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, utwór powstał w związku z wykonywaniem przez tą osobę jej obowiązków pracowniczych. A teraz trochę szczegółów, bo przesłanki te zawsze budzą dużo wątpliwości. Utwór pracowniczy, a więc wyłącznie w ramach umowy o pracę Sprawa najważniejsza, utwór pracowniczy może stworzyć wyłącznie pracownik zatrudniony na umowie o pracę. Oznacza to, że osoba na umowie zlecenia, o dzieło czy współpracy (b2b) nie stworzy utworu pracowniczego. Do utworów tych osób nie będą miały zastosowania postanowienia prawa autorskiego, które przewidują domniemanie nabycia praw do takiego utworu przez pracodawcę. A to z kolei oznacza, że kwestię praw autorskich do dzieł tych osób należy uregulować w umowie z nimi. Skorzystaj z informacji we wpisie „Licencja czy przeniesienie autorskich praw majątkowych”. Obowiązki pracownika a utwór pracowniczy Drugim ważnym elementem jest to, aby utwór powstał wyłącznie w związku wykonywaniem obowiązków pracowniczych pracownika. Jeżeli zatrudniasz na umowie o pracę grafika, do którego obowiązków należy tworzenie grafik do Twoich mediów społecznościowych, to będą one stanowiły utwory pracownicze. Warto zatem zadbać o to, aby wyraźnie określić obowiązki danej osobowy (albo w umowie o pracę albo w opisach obowiązków stanowisk w firmie). A gdy pracodawca zleci temu samemu grafikowi zleci wykonanie fotorelacji z firmowego wydarzenia? Albo przygotowanie serii wpisów na blogu firmowym? Nie będą to utwory pracownicze. Jeżeli pracodawca będzie chciał nabyć do nich prawa, to strony powinny to odrębnie uregulować. Warto mieć przy tym na względzie, aby w umowie o pracę z pracownikiem wskazać, że obowiązki pracownika obejmują wykonywanie utworów, choć nie trzeba wskazywać wprost, jakie to mają być utwory, tj. czy zdjęcia, raporty czy inne dokumenty. Dopiero w razie nałożenia takiego obowiązku na pracownika, będzie można zastosować domniemanie z art. 12 ust. 1 ustawy prawo autorskie i prawa pokrewne, co podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 3 lipca 2009 r. (sygn. akt III SA/Wa 34/09). Co nie ma wpływu na stworzenie utworu pracowniczego? Niektóre sytuacje mogą utrudniać ocenę czy w danej sytuacji doszło do powstania utworu pracowniczego. Przykład? Pracownik po pracy stworzył na swój użytek interesujące grafiki. Albo rozwijał swoje twórcze pasje w zakresie szydełkowania w godzinach pracy. A może pisał powieść na sprzęcie służbowym. Czy mowa tu o utworze pracowniczym? Odpowiedź brzmi NIE. W żadnym z tych przypadków nie mamy do czynienia z utworem pracowniczym, jeżeli nie powstały w związku z obowiązkami pracownika. Również w przypadku, gdy pracownik wykorzystał jakieś zasoby pracodawcy. Utwór pracowniczy a prawa autorskie pracownika Z czym wiąże się dla Ciebie fakt, że Ty (jako kreatywny na etacie) albo Twój pracownik stworzył utwór pracowniczy? W takiej sytuacji pracodawca automatycznie nabywa autorskie prawa majątkowe do tego utworu, w określonym zakresie. Jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Art. 12 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych Pracodawca może korzystać z utworów pracowniczych, ale w ograniczony sposób. Granice korzystania określa cel umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron. Jeżeli jesteś pracodawcą i zależy Ci na swobodzie korzystania z utworów swoich pracowników, zawrzyj w umowie z nimi odpowiednie postanowienia dotyczące przeniesienia praw autorskich. Wskaż również sposoby, w jakie będziesz wykorzystywać utwory (pola eksploatacji). Pamiętaj, że domniemanie nabycia praw autorskich przez pracodawcę nie dotyczy w żaden sposób autorskich praw osobistych. Oznacza to, że pracodawca musi respektować wszystkie prawa osobiste twórcy, w tym wskazywać go jako twórcę. Jeżeli strony chcą w tym zakresie wprowadzić jakieś inne zasady, muszą to wyraźnie określić w umowie. Kiedy pracodawca nabywa prawa do utworu pracowniczego? Pracodawca nabywa autorskie prawa majątkowe do utworu pracowniczego z chwilą przyjęcia utworu. Jest to oświadczenie woli pracodawcy, że akceptuje dane dzieło i jest zgodne z ustaleniami stron. Pracodawca nie zgłasza więc żadnych uwag do prawidłowości jego wykonania. Co ważne, przyjęcie utworu nie musi mieć formy pisma czy innej informacji wyrażającej wprost akceptację. O przyjęciu utworu może świadczyć działanie pracodawcy, np. publikacja w mediach społecznościowych grafik, które przygotował zatrudniony w tym celu grafik. Sposób przyjęcia dzieła można określić w treści umowy o pracę. Dzięki temu unikniecie niepewności czy utwór został zaakceptowany czy nie. A co gdy pracodawca uważa, że utwór wymaga poprawek lub nie przyjmuje utworu? W takim wypadku należy poinformować o tym pracownika o konieczności wprowadzenia odpowiednich zmian lub o przyczynie nieprzyjęcia utworu. Pracodawca ma na to jednak maksymalnie 6 miesięcy! Prawo autorskie przewiduje, że: jeżeli pracodawca nie zawiadomi twórcy w terminie sześciu miesięcy od dostarczenia utworu o jego nieprzyjęciu lub uzależnieniu przyjęcia od dokonania określonych zmian w wyznaczonym w tym celu odpowiednim terminie, uważa się, że utwór został przyjęty bez zastrzeżeń. Strony mogą określić inny termin w umowie. Art. 13 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych Jeżeli jesteś pracodawcą a utwór, który otrzymałaś/eś, w Twojej ocenie wymaga zmian, poinformuj o tym drugą stronę jak najszybciej. Jeżeli pracownik nie otrzyma od Ciebie żadnej informacji w ciągu 6 miesięcy, przyjmuje się, że pracownik prawidłowo wykonał swoje zadanie, a Ty nie możesz domagać się wprowadzenia poprawek. Pracodawca ma obowiązek rozpowszechnienia utworu, bo utraci prawa Z utworem pracowniczym jest związany ważny obowiązek pracodawcy. Pracodawca jest zobowiązany do rozpoczęcia rozpowszechniania utworu pracowniczego w czasie dwóch lat od przyjęcia utworu. Rozpowszechnianie polega na udostępnieniu danego dzieła publicznie. Może nastąpić to między innymi poprzez zamieszczenie go w Internecie czy opublikowanie w formie drukowanej. Jeżeli pracodawca w tym okresie nie rozpowszechni utworu pracowniczego, pracownik będzie mógł na piśmie wyznaczyć pracodawcy odpowiedni termin na takie działanie. Jeżeli upłynie on bezskutecznie, tzn. pracodawca nadal nie rozpowszechni utworu, to wszystkie autorskie prawa majątkowe wrócą do pracownika. W umowie o pracę strony mogą zmienić termin, w którym pracodawca jest zobowiązany do rozpowszechnienia utworu pracowniczego. Prawa autorskie pracownika po zakończeniu umowy o pracę Zakończenie umowy o pracę nie wpływa żaden sposób na kwestię praw autorskich do utworu pracowniczego. Nie ma znaczenia czy umowa została wypowiedziana przez jedną ze stron, rozwiązana za porozumieniem stron czy też upłynął czas, na jaki była zawarta. Autorskie prawa majątkowe w określonym zakresie przysługują pracodawcy. Chyba że nie będzie on rozpowszechniał utworu, o czym napisałam powyżej. Chcesz odpowiednio zabezpieczyć autorskie prawa w relacji z pracownikami? A może będąc pracownikiem chcesz ustalić, jakie prawa przysługują Ci do danego utworu? Zapraszam do kontaktuPatrycja Cydejko-Stachowiak radca prawnytel. 883 541 564e-mail: kancelaria@cydejko-stachowiak.pl Photo by Firmbee.com on Unsplash

Artykuł Utwór pracowniczy, czyli prawa autorskie pracownika pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

Naruszenie praw autorskich – co może twórca?

Patrycja Cydejko — Tue, 14 Dec 2021 22:50:28 +0000

Naruszenie praw autorskich to każde wykorzystanie utworu bez zgody twórcy lub z przekroczeniem dozwolonego użytku. Jeżeli jesteś twórcą, to sprawdź jakie roszczenia przysługują Ci wobec osoby naruszającej. Korzystanie z utworu Wszystkie prawa do utworu – autorskie prawa osobiste i majątkowe – przysługują jego twórcy. Ma on zatem monopol na używanie utworu, a także na czerpani z niego zysku. Inne osoby mogą korzystać z utworu wyłącznie w przypadku uzyskania zgody twórcy – w postaci licencji, w tym również na podstawie licencji Creative Commons. Ponadto prawo autorskie przewiduje tzw. dozwolony żytek, czyli sytuacje, w których pod pewnymi warunkami możliwe jest korzystanie z utworu innej osoby bez zgody jego twórcy. Do takich wyjątków należy m.in. prawo cytatu dozwolony użytek osobisty prawo przedruku Naruszenie praw autorskich Istnieje wiele sposobów, dzięki którym jest możliwe korzystanie z utworów innych osób. Mimo to nadal często zdarzają się naruszenia praw autorskich. W takiej sytuacji przepisy przyznają twórcy wiele możliwych roszczeń. Ich katalog jest bardzo zróżnicowany i obszerny. Poniżej omówię tylko kilka najważniejszych z nich. Roszczenia twórcy Do najpopularniejszych roszczeń w przypadku naruszenia praw autorskich należy roszczenie o: zaniechanie naruszenia usunięcie skutków naruszenia publikacja oświadczenia o odpowiedniej treści i formie roszczenia majątkowe związane z możliwością uzyskania rekompensaty finansowej Powyższe roszczenia przysługują niezależnie od tego czy naruszono autorskie prawa majątkowe czy osobiste autora. Pamiętaj jednak proszę, że nie jest to wyczerpujący katalog możliwych żądań twórcy. Warto też wskazać, że twórca nie jest ograniczony w żaden sposób, jeżeli chodzi o ilość żądań. Roszczenia twórcy kumulują się. Może on zatem wystąpić z taką ilością roszczeń, którą uzna za uzasadnioną w danej sytuacji. Zaniechanie naruszenia praw autorskich Twórca może żądać zaniechania naruszenia praw autorskich nie tylko wtedy, gdy do naruszenia jego praw już doszło. Ale również wtedy, gdy dopiero taka możliwość naruszenia istnieje. Jego celem jest uniemożliwienie powstania sytuacji, gdy prawa twórcy zostaną naruszone albo przerwanie istniejącego naruszenia. Roszczenie o zaniechanie może być stosowane w sytuacji, gdy na przykład twórca poweźmie informację o tym, że jego praca będzie opisana jego imieniem i nazwiskiem, podczas gdy zastrzegł on swoją anonimowość. Albo, gdy twórca dowie się, że inna osoba planuje wykorzystać utwór twórcy, nie posiadając jednak odpowiednich praw do takiego działania. Są to jak najbardziej sytuacje, gdzie twórca powinien mieć możliwość przeciwstawiania się już potencjalnemu naruszeniu. Usunięcie skutków naruszenia praw autorskich Wystąpienie z roszczeniem o usunięcie skutków naruszenia praw autorskich jest możliwe wtedy, gdy do naruszenia już doszło. Działania mające na celu usunięcie skutków naruszenia mogą mieć różną formę, a także różny czas trwania. Zależeć będą one od sposobu, w jaki doszło do naruszenia praw autorskich. Twórca ma tutaj pole do popisu, natomiast będzie musiał on wykazać, że celem żądanego działania jest usunięcie skutków naruszenia. Przykładem takiego działania może być na przykład żądanie zniszczenia danego wytworu (na przykład książki, która okazała się plagiatem) czy żądanie usunięcia treści ze strony internetowej (na przykład zdjęć, które powstały z naruszeniem praw autorskich, a są prezentowane w internetowym portfolio). Nie ma zamkniętego katalogu tego rodzaju działań. Najważniejszy jest bowiem skutek, jaki mają pomóc osiągnąć twórcy, tj. usunięcie skutków naruszenia praw autorskich. Publikacja oświadczenia Roszczeniem, które często wykorzystują twórcy, jest żądanie złożenie oświadczenia o określonej treści i formie. Oświadczenie to może przybrać postać przeprosin twórcy przez osobę naruszającą za określone działania. Twórca musi określić treść takiego oświadczenia, a także wskazać i uzasadnić sposób jego publikacji. Dzięki takiej publikacji istnieje możliwość, że informacja o naruszeniu dotrze do szerszego grona odbiorców. Co często samo w sobie jest już dla osoby naruszającą znaczną uciążliwością. Dla twórcy zaś jest źródłem uzyskania satysfakcji, obok roszczenia pieniężnego. Roszczenia majątkowe Twórcy mogą przysługiwać również tzw. roszczenia majątkowe. Są związane z możliwością uzyskania przez twórcę rekompensaty pieniężnej od osoby naruszającej prawa autora. Roszczenie majątkowe może przyjąć postać żądania o: naprawienie powstałej szkody – w tym celu twórca musi wykazać jaką szkodę poniósł wskutek działania osoby naruszającej, w jakiej wysokości, a także wykazać, że pomiędzy tym działaniem a szkodą jest związek przyczynowy. A zatem że to właśnie działanie naruszającego spowodowało powstanie tej konkretnej szkody. zapłatę sumy odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia, które byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu. Oznacza to, że twórca może żądać zapłaty dwa razy tyle, ile otrzymałby np. w przypadku, gdybyś zwrócił się do niego o udzielenie licencji na wykorzystanie utworu w danym celu czy przez dany czas. W tej sytuacji twórca musi wykazać jedynie fakt naruszenia praw autorskich oraz uzasadnić wysokość zastosowanego stosownego wynagrodzenia. wydanie uzyskanych korzyści – twórca może domagać się od naruszyciela przekazania mu sumy pieniężnej, którą osób naruszająca uzyskała wskutek dokonanego naruszenia. Warto wiedzieć, że możliwość dochodzenia wielokrotności stosownego wynagrodzenia była przedmiotem głośnych rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego. Do 2015 roku możliwe było dochodzenie przez twórcę również trzykrotności stosownego wynagrodzenia, jeżeli naruszenie było zawinione. 23 czerwca 2015 roku TK uznał jednak, że możliwość żądania trzykrotności stosownego wynagrodzenia jest niezgodna z Konstytucją. Na skutek wyroku środowisko prawnicze zastanawiało się co zatem z możliwością żądania dwukrotności stosownego wynagrodzenia. W tym przypadku jednak TK 5 listopada 2019 roku uznał to rozwiązanie za dopuszczalne. Jeżeli dojdzie do naruszenia autorskich praw osobistych, twórca może domagać się zapłaty, pod warunkiem, że naruszenie było zawinione. Zapłata taka może przybrać formę zadośćuczynienia za doznaną przez twórcę krzywdy lub zapłaty określonej kwoty na wskazany przez twórcę cel społeczny. Odpowiedzialność karna za naruszenie praw autorskich Prawo autorskie przewiduje również odpowiedzialność karną za naruszenie praw autorskich. Odpowiedzialność ta jest przy tym niezależna od odpowiedzialności cywilnej. Osoba naruszająca może ponieść zatem zarówno odpowiedzialność karną, jak i odpowiedzialność cywilną wobec twórcy. Odpowiedzialność karna może powstać między innymi w sytuacji: plagiatu, a zatem gdy osoba niebędąca twórcą przypisze sobie autorstwo danego utworu; rozpowszechnia utworu bez podania nazwiska lub pseudonimu twórcy, czy rozpowszechniania utworu bez odpowiedniego zezwolenia lub wbrew jego warunkom. Warunkiem odpowiedzialności karnej jest dokonane działania zabronionego umyślnie. A zatem gdy osoba naruszająca ma zamiar popełnić czyn zabroniony na gruncie prawa autorskiego. Dokonanie naruszenia praw autorskich objętych odpowiedzialnością karną, może skutkować nałożeniem grzywny na osobę naruszającą, ograniczeniem wolności, a także karą pozbawienia wolności (nawet do 5 lat). Konsekwencje dla naruszającego mogą być zatem znaczne. Naruszenie praw autorskich – podsumowanie Roszczenia, które opisałam, nie wyczerpują wszystkich przewidzianych prawem. Warto jednak, abyś miał_a ich świadomość. Zarówno jako twórca, abyś wiedział_a, że prawo autorskie nie zostawia Cię samej_samemu i warto dochodzić ochrony swoich praw. A także jako osoba korzystająca z twórczości innych osób. Mając świadomość możliwych konsekwencji, będziemy staranniej i uważniej podchodzić do praw autorskich, aby nie narazić się na nieprzyjemności z nimi związane. Ktoś naruszył Twoje prawa? A może otrzymałeś wezwanie z żądaniami od twórcy? Jeżeli potrzebujesz wsparcia prawnego – skontaktuj się ze mną Zapraszam do kontaktuPatrycja Cydejko-Stachowiak radca prawnytel. 883 541 564e-mail: kancelaria@cydejko-stachowiak.pl

Artykuł Naruszenie praw autorskich – co może twórca? pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

Prawo autorskie w działalności nierejestrowanej

Patrycja Cydejko — Mon, 08 Feb 2021 19:55:17 +0000

Działalność nierejestrowana bywa nazywaną „działalnością na próbę”. Jest świetnym sposobem, aby sprawdzić czy nasz pomysł na biznes jest trafiony i ma szanse powodzenia. O ile jednak przepisy przewidują pewne ulgi i wyjątki dla takich biznesów, to prawo autorskie w działalności nierejestrowanej jest niezmienne. Czyli jakie? O tym rozmawiałyśmy z Joanną Rułkowska, prowadzącą blog Prawo mamy. Live odbył się 22 października 2020 roku. Nagranie znajdziecie TUTAJ, a poniżej omówienie zagadnień, o których rozmawiałyśmy. O czym rozmawiałyśmy? Prawo autorskie czyli co? O czym pamiętać na początku budowania biznesu? Wybór nazwy Przeniesienie autorskich praw majątkowych do logo Umowy w formie utrwalonej Jak korzystać z utworów innych osób? Prawo cytatu Domena publiczna i licencje Creative Commons Wizerunek osób na zdjęciach Inspiracja i utwór zależny Co robić, gdy ktoś nas kopiuje? Twórczość równoległa Ochrona prawna pomysłu Czy korzystać z pomocy prawnika? Zwalczanie nieuczciwej konkurencji Prawo autorskie w branży fotograficznej Zakaz kopiowania i nota copyright Podsumowanie Joanna Rułkowska: Dobry wieczór, witam Was na spotkaniu z naszym ekspertem. Dziś będziemy rozmawiać na temat prawa autorskiego w działalności nierejestrowanej. Zapraszam do zadawania pytań. Nazywam się Joanna Rułkowska, prowadzę profil Prawo Mamy. Jestem ekspertem w temacie działalności nierejestrowanej i redaktor naczelną portalu www.prawomamy.pl . Dzisiejszy temat to prawo autorskie w działalności nierejestrowanej. Temat będziemy omawiać z dwóch perspektyw. Po pierwsze, kiedy startujesz z działalnością nierejestrowaną i chcesz korzystać z twórczości innych osób, na przykład: tworząc grafiki. Czyli jak korzystać z banków zdjęć, jak stworzyć swojego bloga eksperckiego, jak tworzyć swoje produkty rękodzielnicze, tak aby nie naruszyć twórczości innych osób. Z drugiej strony – co w sytuacji kiedy ktoś naruszył Twoje pomysły biznesowe, twoje pomysły na produkt. Co w takiej sytuacji można zrobić. I czy Tobie jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą przysługują jakiekolwiek prawa. Czy jakiekolwiek prawo Cię chroni? Naszym ekspertem w dzisiejszym live jest radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak. radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Dobry wieczór, dziękuję za zaproszenie do rozmowy na tak aktualny i ważny temat. Jestem radcą prawnym. Prowadzę kancelarię prawną dla twórców, ludzi sztuki, Internetu i biznesu. Prowadzę bloga www.twórcawprawie.pl, na którym dziele się wiedzą na temat prawa autorskiego. Prawo autorskie czyli co? Joanna Rułkowska: Zacznijmy od podstaw. Zakładam, że oglądają nas osoby, które startują z działalnością nierejestrowaną, czyli osoby które do tej pory pracowały na etacie, są na urlopie wychowawczym i niekoniecznie miały styczność z prowadzeniem biznesu. A co się z tym wiąże nie miały kontaktu z różnymi aspektami prawnymi z tym związanymi. Zacznijmy od pytania: co to w ogóle jest prawo autorskie i dlaczego jest ono tak ważne? Na co warto zwrócić uwagę na początku? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Prawo autorskie to w dużym uproszczeniu przepisy, które regulują przede wszystkim to czym jest utwór. Prawo autorskie reguluje również relacje twórcy z utworem oraz możliwości korzystania z utworów przez osoby trzecie – inne niż twórca. Utworem jest każdym przejawem działalności twórczej człowieka. Musi mieć indywidualny charakter, czyli nosić pewne piętno twórcy, cechę charakterystyczną dla niego. A także zostać w pewien sposób utrwalony, tak aby inne osoby mogły się z utworem zapoznać. Prawo autorskie wskazuje również na szereg wytworów, które pomimo spełnienia tych przesłanek, utworami nie są. Warto wiedzieć, że dla uznania czy mamy do czynienia z utworem, nie ma znaczenia to ile lat ma twórca, czy on chciał żeby powstał utwór, ile pracy ktoś włożył w powstanie dzieła. To może być rysunek, który powstał w pięć minut, ale również obraz, który powstawał dwa miesiące. Twórcą jest osoba, która ten utwór stworzyła. Prawo autorskie przewiduje sytuacje, gdy na prawach takich jak twórca mogą występować inne podmioty, np. pracodawca względem pracownika, który w ramach obowiązków, stworzył swój utwór. Z prawem autorskim mamy styczność w każdym aspekcie naszego życia na co dzień. To wszystko jest połączone i na każdym kroku możemy prawo autorskie dostrzec. Mimo że często nie zdajemy sobie z tego sprawy. Joanna Rułkowska: Zatrzymajmy się na chwilę przy definicji utworu. Dostaliśmy pytanie od czytelniczy, dotyczące makramy. Czy na przykład stworzony produkt rękodzielniczy: makrama czy opaska do włosów, może być utworem, który będzie chroniony? Wzór tworzenia takiej opaski, albo sama opaska? Czy tutaj są jakieś wyłączenia ? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Nie są chronione prawem autorskim cechy, które wynikają z funkcji tych przedmiotów. Opaska do włosów ma zazwyczaj jeden kształt. Oczywiście pojawiają się różne modyfikacje np. dodatek w postaci kwiatka, ale kształt sam w sobie tym utworem nie jest. Tak samo makramy – kiedy mówimy „makramy”, widzimy sznurki zawieszone na kawałku drewna. Widzimy ten konkretny kształt. Natomiast jeśli już mówimy o zdobieniach, czy przeplataniach, to już może być jakieś twórcze działanie, które może być chronione prawem autorskim. Więcej przeczytasz we wpisach:Kim jest twórca w prawie autorskim?Utwór w prawie autorskim O czym pamiętać na początku budowania biznesu? Joanna Rułkowska: Zanim przejdziemy dalej, chciałabym porozmawiać o początkach. Załóżmy, że nie mam jeszcze dobrze rozkręconego biznesu. I chciałabym wystartować z brandy e-commerce. Jest wiele osób które chciałoby mieć swój sklep on-line. Czy to z produktami fizycznymi np rękodzielniczymi, albo z produktami wirtualnymi: ebooki, kursy, on line. Od czego w takim przypadku zaczęła być wdrożenie prawa autorskiego w takim wypadku? Od czego zacząć ochronę siebie i dbanie o innych twórców? Wybór nazwy radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Pierwszy krok, przy prowadzeniu biznesu to wybór nazwy. Zanim podejmiemy ostateczną decyzję o wyborze nazwy, warto sprawdzić czy już nikt z tej nazwy nie korzysta. Warto wykorzystać do tego wyszukiwarkę Google. Druga sprawa – warto przeszukać bazę znaków towarowych. Z czasem jak prowadzimy biznes i nasza marka zaczyna być rozpoznawalna, zaczynamy rozważać zarejestrowanie naszego oznaczenia jako znak towarowy. Dlatego sprawdźmy czy dane oznaczenie, które nas interesuje, w sensie brzmieniowym i wizualnym, nie znajduje się już jako zastrzeżony znak towarowy. I trzecia istotna sprawa – zastanów się czy nazwę którą wybierzesz, będziesz mógł zarejestrować jako znak towarowy, bo nie zawsze tak jest. I nie zawsze o tym myślimy. A jest szereg oznaczeń, których nie będziemy mogli zarejestrować, bo mają charakter opisowy na przykład „Makramy u Marty”. Joanna Rułkowska: Czy baza znaków towarowych jest ogólnodostępna? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Tak, jak najbardziej. Wystarczy wpisać w Google hasło „wyszukiwarka znaków towarowych” i znajdziemy kilka wyszukiwarek – na rynek polski, na rynek międzynarodowy. Przeniesienie autorskich praw majątkowych do logo radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Kolejna sprawa, związana z nazwą, to logo. Bardzo ważne jest to, aby zawrzeć z grafikiem umowę o przeniesienie autorskich praw majątkowych. Jeśli tego nie zrobimy, to nie mamy swobody dysponowania swoim logo. Nie możemy dokonać zmian, nie możemy go wykorzystać w sposób jaki chcemy. Mimo że zapłaciliście za pracę grafika, logo nie jest wasze. W przypadku umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych, jest bardzo ważne, żeby była ona w formie pisemnej, podpisana przez nas własnoręcznie. Najczęściej to wygląda tak, że spotykamy się z grafikiem i podpisujemy taką umowę. Teraz jest to trochę utrudnione. Wystarczy, że wyślemy pocztą do grafika umowę w dwóch egzemplarzach, która podpisaliśmy. On odeśle nam egzemplarz podpisany przez siebie. I mamy fizycznie swoją umowę, co jest niezbędne żeby ta umowa była skuteczna. Więcej o tym, czym są autorskie prawa majątkowe przeczytasz we wpisie: Autorskie prawa majątkowe – czym są? Umowy w formie utrwalonej radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Taka refleksja związana z umowami – umowy są na czas sporu. Warto to zapamiętać. Bardzo często dochodzi do sporu w sądzie właśnie dlatego, że nie ma umowy pisemnej. Albo jest bardzo zła umowa. I proces z prostego zmienia się w bardzo skomplikowany. Nie ma umowy w utrwalonej formie, więc nie wiemy co strony chciały. Trzeba to wszystko odtwarzać. To mój prywatny apel: pamiętajmy zawsze o umowie pisemnej. Ona może być bardziej lub mniej skomplikowana, ale musi być. Joanna Rułkowska: Również o to apeluję, żeby zawierać umowy w formalny, pisemny sposób. Nawet jeśli nie prowadzimy biznesu. Są też osoby, które piszą bloga, mają logo, ale jeszcze nie zarabiają, nie mają działalności. Wtedy też trzeba zacząć podpisywać takie umowy. Więcej o formach umowy przeczytasz we wpisie: W jakiej formie zawrzeć umowę z Klientem? Jak korzystać z utworów innych osób? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Przechodząc do sposobów korzystania z działalności innych osób w legalny sposób. Pierwszym mitem z którym się spotykam bardzo często jest pogląd, że jeśli coś jest w Internecie to możemy z tego swobodnie korzystać. Tak nie jest. W Internecie obowiązują dokładnie takie same zasady dotyczące prawa autorskiego, jak w życiu realnym. Zasadą jest, że to twórca ma monopol na korzystanie ze swojego dzieła. On stworzył utwór i to on może czerpać z tego zyski. To twórca decyduje co się z tym utworem dzieje. Jeśli chcecie skorzystać z czyjegoś utworu, spytajcie o zgodę – to najpewniejsze rozwiązanie. Nie zawsze jest możliwe, bo czasem twórca może być poza naszym zasięgiem. Natomiast z mojego doświadczenia wiem, że warto zapytać, jeśli uda się wam zlokalizować twórcę. Możecie spotkać się z bardzo przyjaznym podejściem i twórca zezwoli na korzystanie ze swojego dzieła, pod pewnymi warunkami, np. oznaczenie go jako autora. Prawo cytatu radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Prawo autorskie przewiduje wyjątki umożliwiające korzystanie z utworów innych osób bez konieczności uzyskania ich zgody. Pierwszym z nich jest prawo cytatu. Jednocześnie jest to najbardziej nadużywana instytucja w prawie autorskim, z którą związanych jest wiele mitów. Warunkiem skorzystania z prawa cytatu jest stworzenie własnego utworu, który jest uzupełniony cytowaną treścią. Prawo nie określa długości cytatu. Kładzie się nacisk na cel wykorzystania cytatu, a nie na jego długość. Cytat nie jest też odpowiedzią na wszystko. Nie w każdym przypadku możemy się na ten wyjątek powołać. Cytat możemy zastosować np. w celu wyjaśnienia lub zilustrowania o czym mówimy lub piszemy. Na przykład jeśli opisujemy styl w architekturze chcemy go zobrazować, to pokazujemy zdjęcie i to jest działanie w ramach cytatu – w celu wyjaśniania. Możemy skorzystać z prawa cytatu również w celach nauczania czy polemiki. Kiedy omawiamy jakieś dzieło, piszemy recenzję p. książki i wklejamy jej fragment, żeby nasi odbiorcy wiedzieli o czym my mówimy. Prawo autorskie określa konkretne cele w których możemy to prawo cytatu wykorzystać. Ostatnia bardzo ważna rzecz związana z prawem cytatu – musimy wskazać twórcę utworu cytowanego i jego źródło. To, że nie znamy twórcy i nie możemy go ustalić to w żaden sposób nie zwalania nas z tego obowiązku. Niewskazanie twórcy będzie naruszeniem jego praw. Jeśli nie możemy znaleźć twórcy konkretnego utworu, który nas interesuje to poszukajmy innego. W ten sposób dbamy o swoje bezpieczeństwo prawne. Więcej o prawie cytatu przeczytasz we wpisie: Prawo cytatu. Jak cytować zgodnie z prawem? Domena publiczna i licencje Creative Commons radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Są również inne możliwości skorzystania z twórczości innych osób. Możemy skorzystać z utworów, które są w domenie publicznej. Należą do niej utwory, do których prawa autorskie majątkowe wygasły. Warunkiem jest przy tym również wskazanie twórcy i źródła danego utworu. Sporo jest utworów udostępnianych na licencji creative commons. W zależności od typu licencji, są to różne warunki na jakich możemy z tych utworów korzystać. Najlepszą jest licencja CC0, na podstawie której mamy największą możliwość korzystania z utworu. W tym przypadku też trzeba pamiętać o oznaczeniu twórcy. Więcej przeczytasz we wpisach:Domena publiczna – proste korzystanie z dóbr kulturyLicencje Creative Commons – jak z nich korzystać Wizerunek osób na zdjęciach Joanna Rułkowska: Te licencję często występują w „bankach zdjęć” ja też często korzystam z nich, kiedy tworzę na swoim blogu różne treści. Te licencje też mówią, czy można komercyjnie, czy prywatnie i o tym trzeba pamiętać. Kiedy prowadzicie działalność rejestrowaną, to sprawdzacie licencje komercyjne. To że na swoim blogu nie zarabiacie nie oznacza, że blog nie jest komercyjny. Bo on służy nam np zwiększeniu świadomości że istniejecie, czyli on służy waszemu biznesowi. Czasami na tych zdjęciach i grafikach mamy przedmioty, ale czasem są na tych zdjęciach ludzie. Kiedy na blogu mogę umieścić takie zdjęcie? Mam bank zdjęć i w tym banku jest udostępnione zdjęcie z człowiekiem. I jest ono na licencji, z której ja mogę skorzystać, ale na tym zdjęciu jest człowiek, czy to ma znaczenie? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: To ma bardzo duże znaczenie. Jeśli korzystacie ze zdjęć z banków zdjęć, to odradzam korzystanie ze zdjęć na których są widoczne osoby w taki sposób, że można je zidentyfikować. Rozpowszechnianie czyjegoś wizerunku wymaga podstawy z prawa autorskiego (aby nie naruszyć praw fotografa), ale również zgody osoby przedstawionej na zdjęciu. Bez zgody możecie naruszyć jej dobra osobiste. Joanna Rułkowska: Ciężko jest o taką zgodę, kiedy jest to ogólnoświatowy...

Artykuł Prawo autorskie w działalności nierejestrowanej pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

Prawo cytatu. Jak cytować zgodnie z prawem?

Patrycja Cydejko — Mon, 21 Sep 2020 19:51:47 +0000

Prawo cytatu pozwala nam korzystać z cudzej twórczości na potrzeby swojego utworu, bez konieczności uzyskiwania zgody jego autora. W określonych sytuacjach. Wokół prawa cytatu narosło jednak kilka mitów. Mogą one sprawić, że nie będziesz mógł skutecznie powołać się na ten wyjątek. Z poniższego artykułu dowiesz się jakie wymogi musisz spełnić, aby cytować zgodnie z prawem i nie martwić się o naruszenie praw autorskich innego autora. Prawo cytatu stanowi wyjątek w prawie autorskim Zasadą w prawie autorskim jest, że prawo do decydowania o opublikowaniu utworu i jego dalszego rozpowszechniania, a także czerpania z niego zysków przysługują twórcy. W pewnych określonych sytuacjach prawo autorskie ogranicza monopol twórcy, przyznając innym uprawnienie do skorzystania z dorobku artysty. Takim wyjątkiem jest właśnie prawo cytatu: Wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnione utwory plastyczne, utwory fotograficzne lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości.art. 29 ustawy prawo autorskie i prawa pokrewne Utwór cytowany i utwór cytujący Cytowanie czyjegoś utworu może mieć miejsce jedynie w ramach innego utworu. Utwór cytujący, czyli materiał, w którym przytaczasz czyjeś treści, musi spełnić podstawowe wymogi dla uznania go za utwór. A zatem musi być on wytworem człowieka (Twoim :)), ustalony w jakiejkolwiek postaci, a także stanowić przejaw Twojej działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Utwór ten musi również stanowić samoistną całość. Przytaczany utwór musi być w takiej proporcji do Twojego wkładu twórczego, aby nie było wątpliwości, że powstało Twoje własne dzieło[1]. Musisz zatem zbadać za każdym razem relacje pomiędzy Twoim utworem a utworem cytowanym. Utwór cytowany, z którego czerpiesz, musi być zaś utworem rozpowszechnionym. Czyli takim, który został upubliczniony w jakiś sposób przez samego twórcę albo za jego zezwoleniem. Nie będzie utworem rozpowszechnionym rękopis książki w której autor wprowadza jeszcze poprawki przed wysłaniem do wydawnictwa lub obraz nad którym malarz jeszcze pracuje w zaciszu pracowni. Co możesz zacytować? Prawo cytatu pozwala korzystać z urywków rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnionych utworów plastycznych, fotograficznych lub drobnych utworów w całości. Dopuszczalny jest także cytat międzygatunkowy. Są to sytuacje, gdy przykładowo w książce (czyli utworze literackim) wykorzystasz fotografię lub reprodukcję obrazu (utwór plastyczny). Nie zawsze możesz powołać się na prawo cytatu Jednym z najczęstszych błędnych przekonań o prawie cytatu jest takie, że prawo cytatu pozwala na cytowanie wszystkiego i w każdej sytuacji. Otóż nie. Na prawo cytatu możesz powołać się jedynie w zakresie uzasadnionym celami cytatu. Należy do nich: wyjaśnienie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie, prawa gatunki twórczości. W prawie cytatu szczególny nacisk jest kładziony na funkcję, jaką pełni cytat w Twoim utworze. Wątpliwa jest zatem możliwość powołania się na prawo cytatu w przypadku, gdy wykorzystaliśmy dany utwór jedynie w celu uatrakcyjnienia naszego materiału, w celach estetycznych. Pomiędzy Twoim utworem a przytaczanymi fragmentami musi zachodzić związek uzasadniający wykorzystanie innego utworu wskazany w prawie autorskim. 1. Wyjaśnienie Celem wyjaśnienia powinno być uczynienie czegoś zrozumiałym, łatwiejszym w odbiorze. Wykorzystanie cytowanej treści w ramach tej funkcji oznacza, że Twój utwór byłby niepełny lub niezrozumiały bez przytoczenia innego konkretnego utworu. Jeżeli opowiadasz o konkretnym stylu w architekturze czy malarstwie uzasadnione będzie zamieszczenie odpowiednich ilustracji. Dzięki nim Twój odbiorca może lepiej zrozumieć informacje, które mu przedstawiasz. 2. Nauczanie Cytowanie w ramach nauczania dotyczy wszelkiej działalności edukacyjnej. Nie jest on jednak ograniczony wyłącznie do pracy nauczyciela. Obejmuje wszelkiego rodzaju edukację, poprzez publikacje naukowe, wystąpienia czy szkolenia. Przykładem prawa cytatu dokonywanego w ramach funkcji nauczania będą różnego rodzaju podręczniki. 3. Polemika Dzięki tej funkcji możesz przytoczyć w swoim utworze inne treści, do których chcesz się bezpośrednio odnieść, np. poprzez jego skrytykowanie czy zgodzenie się z tezami, które w swoim materiale przedstawił inny twórca. 4. Analiza krytyczna i naukowa Funkcję tą może pełnić cytat na przykład w recenzjach filmowych, w których są wykorzystane fragmenty omawianego utworu. Dzięki cytatowi recenzent może zobrazować poszczególne omawiane przez siebie elementy. W ramach tego celu możemy cytować jedynie utwór będący przedmiotem tej analizy. 5. Prawa gatunku twórczości Pojęcie to obejmuje wszystkie utwory, których celem jest nawiązywanie do innych dzieł. Bez możliwości cytowania, nie miałyby one racji bytu. Przykładem utworów mieszczących się w ramach prawach gatunku twórczości są parodie, karykatury i pastisze. Jak obszerny może być cytat? Kolejnym często spotykanym błędnym przekonaniem na temat prawa cytatu jest pogląd, że w ramach prawa cytatu możesz wykorzystać 30 sekund piosenki albo 10 zdań z jakiejś książki. Prawo autorskie nie reguluje ile treści innego autora możesz wykorzystać w swoim utworze. Można wyobrazić sobie wiele różnych sytuacji wykorzystujących cytowanie. Nie da się ustalić minimalnej czy maksymalnej długości cytatu. Prawo autorskie kładzie nacisk na to w jakiej proporcji względem siebie znajdują się oba utwory, a także funkcji jaką pełni przytaczana treść. Ocena czy w danym przypadku te proporcje są prawidłowe, musi być dokonywana w okolicznościach konkretnej sprawy. Utwór, który zawiera nawet jeden cytat może naruszać prawa autorskie. Jednocześnie utwór, który będzie zawierał wiele cytatów różnych długości może mieścić się w ramach dozwolonego użytku. Bez wątpienia Twój utwór, w którym wykorzystasz cytat musi być utworem sam w sobie. Cytowany fragment musi być jednak względem niego jedynie dodatkiem, uzupełnieniem. Taką kropką nad i. Twój utwór musi być gwoździem programu. Legalny cytat Cytat musi być rozpoznawalny. Musisz oznaczyć przytoczony fragment w ten sposób, aby czytelnik nie miał wątpliwości, że w tym konkretnym miejscu ma do czynienia z cytatem. Zadbaj o prawidłowe wskazanie autora i źródła utworu, który cytujesz. Warunkiem korzystania z innych utworów w ramach dozwolonego użytku jest wymienienie imienia i nazwiska twórcy oraz źródła. Pamiętaj, to że nie znasz autora danego utworu, który chcesz zacytować, nie zwalnia Cię w żaden sposób z obowiązku prawidłowego podpisania cytatu. Prawo autorskie nie różnicuje możliwości skorzystania z prawa cytatu od tego czy prowadzisz działalność komercyjną czy niekomercyjną. W obu przypadkach możesz posługiwać się prawem cytatu i w obu przypadkach musisz spełnić wszystkie warunki wymagane przez prawo autorskie. Prawo cytatu a social media Wszystkie zasady dotyczące cytowania są takie same w przypadku Twojej działalności w realu, jak i w social media. Musisz zatem zadbać o to, aby: Twoje dzieło było utworem samoistnym, utwór cytowany musi być utworem rozpowszechnionym, cytat musi pełnić w Twoim utworze określoną funkcję, przytoczony materiał musi być jedynie dodatkiem, uzupełnieniem do Twojej treści, musisz oznaczyć autora i źródło cytatu. —– Jeżeli ten artykuł był dla Ciebie interesujący, podaj go dalej! —– [1] wyr. Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2004 r., I CK 232/04 —– Photo by Sharon McCutcheon on Unsplash

Artykuł Prawo cytatu. Jak cytować zgodnie z prawem? pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.