odszkodowanie - Twórca w prawie | Patrycja Cydejko

Kara umowna – jak i czy warto ją stosować?

Patrycja Cydejko — Fri, 13 May 2022 15:20:33 +0000

Kara umowna jest jednym z najpopularniejszych zabezpieczeń stosowanych w umowach. Dzięki jej wprowadzeniu druga strona przyłoży większą wagę do wykonania swoich obowiązków z umowy. A co jeżeli jednak się z nich nie wywiąże? Będziesz łatwiej mogła/mógł uzyskać rekompensatę finansową. Sprawdź jak prawidłowo stosować karę umowną. Czym jest kara umowna? Kara umowna to określona kwota pieniężna, którą będzie musiała zapłacić Tobie druga strona umowy, jeżeli naruszy wskazane obowiązki umowne. Ważne jest przy tym, że karę umowną możesz zastrzec wyłącznie w związku ze zobowiązaniami o charakterze niepieniężnym. Możesz zobowiązać drugą stronę do zapłaty kary umownej, np. gdy naruszy zakaz poufności lub konkurencji. Albo gdy przekroczy ustalone terminy, np. na przekazanie Ci umówionego dzieła. Jeżeli obowiązek drugiej strony umowy polega na płatności na Twoją rzecz (zobowiązanie o charakterze pieniężnym), to nie możesz zastrzec kary umownej. Przepisy nie wskazują i nie ograniczają katalogu umów, w których możesz zastosować karę umowną. Możesz spotkać znaleźć ją m.in. w umowach o zachowaniu poufności albo o zakazie konkurencji, ale także w umowach o dzieło. Jak zastrzec karę umowną? Wprowadzając karę umowną niezbędne jest prawidłowe określenie poniższych kwestii: wysokość kary umownej – jako konkretna kwota, wskazanie procentowe czy sposób jej obliczenia, np. kwota odpowiadająca wynagrodzeniu współpracownika otrzymywana w okresie 3 miesięcy poprzedzających naruszenie; w jakich przypadkach będzie należna kara umowna, czyli jakie działanie drugiej strony spowoduje, że będzie ona zobowiązana do jej zapłaty; czy dana kara umowa jest należna jednorazowo czy za każdy przypadek naruszenia danego obowiązku umownego, czy może też za każdy dzień opóźnienia w realizacji obowiązków, w zależności od tego jakiego obowiązku dotyczy. W umowie możesz również zastrzec kilka kar umownych w związku z naruszeniem różnych obowiązków. Mogą być one w różnej wysokości. Przykładowo za każdy przypadek naruszenia obowiązku poufności możesz zastrzec karę w wysokości 1.000 zł, zaś za przekroczenie terminu na oddanie dzieła, np. 100 zł za każdy dzień opóźnienia. Nie popełnij tych błędów! Jeżeli chcesz wprowadzić karę umową w umowie nie popełnij tych błędów: Pamiętaj o wprowadzeniu postanowienia, że w przypadku gdy Twoja szkoda będzie większa niż wartość kary umownej, to jesteś uprawniony do dochodzenia odszkodowania przewyższającego karę umowną na zasadach ogólnych. Dlaczego to postanowienie jest ważne? Druga strona może być np. zobowiązana do zachowania obowiązku poufności pod rygorem zapłaty kary umownej 5 tys. zł. Na skutek naruszenia tego obowiązku poniosłaś/eś szkodę w wysokości 15 tys. zł. Jeżeli zawarłeś ww. postanowienie, to możesz żądać zapłaty kary umownej w wysokości 5 tys., a pozostałej kwoty dochodzić w postępowaniu sądowym. Jeśli jednak o nim zapomniałeś/aś, to przyjmuje się, że kara umowna stanowi jedyną rekompensatę, którą możesz otrzymać od drugiej strony. jeżeli wskazujesz sposób obliczenia wysokości kary umownej to upewnij się, że mechanizm obliczenia pozwala obiektywnie określić jej wysokość. Dlaczego jest to ważne? Obie strony muszą mieć wiedzę do czego są zobowiązane, w tym jaka odpowiedzialność im grozi za naruszenie umowy. Wątpliwości w tym zakresie będą działały na Twoją niekorzyść i mogą skutkować uznaniem, że zastrzeżenie kary umownej było nieskuteczne. Wysokość kary umownej Z karą umowną wiąże się kwestia ustalenia jej wysokości, którą należy wskazać w umowie. Nie ma tutaj jednak uniwersalnego cennika. Powinnaś/powinieneś rozważyć jej wysokość w kontekście wysokości Twojej możliwej szkody w przypadku naruszenia obowiązku przez drugą stronę umowy. Na wysokość zastrzeżonej kary umownej może mieć wpływ również wynagrodzenie, które druga strona otrzyma w ramach umowy. Nie ma tu jednak jednego właściwego rozwiązania. W niektórych przypadkach kara umowna w wysokości 10.000 zł może być zbyt wysoka, a w niektórych zdecydowanie zbyt niska. Nie przesadź jednak z wysokością kary umownej. Jeżeli będzie ona tzw. rażąco wygórowana, to druga strona może domagać się od sądu tzw. miarkowania kary umownej. Czyli obniżenia jej przez sąd z uwagi na określone okoliczności. Warto zatem podejść do ustalania kary umownej rozsądnie, a nie na wyrost. Ale jaką właściwie masz korzyść z kary umownej? To proste :). Jeżeli zastrzegłaś/eś karę umowną za naruszenie określonego obowiązku umownego, to jeżeli dojdzie do jego naruszenia, to druga strona na Twoje wezwanie będzie musiała tą karę uiścić. W praktyce jeżeli Twój podwykonawca był zobowiązany do poufności pod rygorem zapłaty określonej kary umownej, ale ujawnił te informacje, to będzie musiał zapłacić Ci karę umowną „z automatu”. Tak samo, gdy współpracownik miał określony termin na przekazanie zamówionego przez Ciebie dzieła pod rygorem kary umownej, ale go nie dotrzymał. Sam fakt naruszenia obowiązku powoduje konieczność zapłaty kary umownej. Nie ma znaczenia czy naruszenie tego obowiązku spowodowało jakąś Twoją szkodę. Liczy się tylko to, że osoba ta nie zrobiła tego do czego była zobowiązana lub zrobiła coś co było zakazane. Co więcej wykazanie przez drugą stronę, że jego działanie nie spowodowało żadnej szkody, nie powoduje uchylenia obowiązku zapłaty kary umownej. Kara umowna ma również pewne oddziaływanie psychologiczne na drugą stronę. Jeżeli Twój podwykonawca wie, że musi dostarczyć Ci umówione dzieło w określonym terminie, bo inaczej zapłaci karę umowną, to w większości przypadków dołoży on większej staranności, aby tego terminu dotrzymać. Podobnie w przypadku obowiązku poufności czy zakazu konkurencji. Zanim druga strona umowy ujawni jakieś informacje lub podejmie „działanie na boku” to wiedząc o ryzyku kary umownej, uważniej zastanowi się, czy aby nie narusza umowy. Oczywiście zastrzeżenie kary umownej nie jest lekiem na całe zło. I nie stanowi gwarancji, że nie dojdzie do żadnych naruszeń umowy. Powyższe korzyści jednak zdecydowanie przemawiają za jej stosowaniem, prawda? Co zrobić, gdy nie masz kary umownej w umowie? Jeżeli nie zawrzesz postanowienia o karze umownej, to nadal możesz dochodzić naprawienia szkody od osoby, która naruszyła swoje obowiązki umowne. ALE będzie to wtedy dochodzenie roszczeń na tzw. zasadach ogólnych. A zatem będzie wiązało się z koniecznością wystąpienia do sądu z odpowiednim pozwem. W toku postępowania zaś będziesz musiał/a podjąć szereg działań, aby udowodnić swoje racje (wykazać zasadność roszczenia), tj. że: druga strona naruszyła umowę, poniosłaś/eś szkodę, a także jej wysokość, istnieje związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem umowy a szkodą. Jeżeli jesteś przedsiębiorcą, to pewnie zgodzimy się, że pewnie wolałabyś/wolałbyś zainwestować swój czas i pieniądze w rozwój swojego biznesu, zamiast w proces. Dlatego kara umowna jest tak ceniona, bo pozwala uniknąć sporu sądowego. Pamiętaj również, że nie każde naruszenie umowy spowoduje powstanie szkody. A to istnienie szkody powoduje odpowiedzialność odszkodowawczą drugiej strony. Jeżeli jednak zastrzeżesz karę umowną, to druga strona musi ją uiścić bez względu na to czy poniosłaś/eś szkodę przez naruszenie umowy czy nie. Kara umowna – podsumowanie Kara umowna to kwota, jaką będzie musiała zapłacić Ci druga strona jeżeli naruszy ona swoje obowiązki umowne. Nie możesz zastrzec kary umownej wobec świadczeń pieniężnych. W umowie możesz zastrzec kilka kar umownych w różnej wysokości za naruszenie różnych obowiązków umownych. Możesz wskazać wysokość kary umownej jako konkretną kwotę, procent, lub sposób jej wyliczenia. Upewnij się jednak, że jest on jasny i zrozumiały. Nie przesadź z wysokością kary umownej! Jeżeli będzie ona rażąco wygórowana to druga strona będzie mogła żądać jej miarkowania (obniżenia) przez sąd. Pamiętaj, o odpowiedniej klauzuli na wypadek, jeżeli Twoja szkoda będzie wyższa niż kara umowna! Dzięki karze umownej druga strona będzie musiała zapłacić określoną kwotę na Twoją rzecz bez względu na to czy poniosłaś/eś szkodę. Instytucja kary umownej jest bardzo rozbudowana, ale mam nadzieję, że zainteresowałam Cię nią i rozważysz jej stosowanie. Chcesz wprowadzić kary umowne w swoich umowach i potrzebujesz wsparcia prawnego? Zapraszam do kontaktuPatrycja Cydejko-Stachowiak radca prawnytel. 883 541 564e-mail: kancelaria@cydejko-stachowiak.pl Photo by Alexander Schimmeck on Unsplash

Artykuł Kara umowna – jak i czy warto ją stosować? pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

Dwukrotność wynagrodzenia za naruszenie praw autorskich

Patrycja Cydejko — Mon, 10 Feb 2020 22:31:40 +0000

Jednym z roszczeń przysługujących twórcy jest żądanie wielokrotności stosownego wynagrodzenia od naruszyciela za naruszenie autorskich praw majątkowych. Trybunał Konstytucyjny w 2015 roku uznał, że żądanie trzykrotności stosownego wynagrodzenia w przypadku zawinionego działania naruszyciela jest niezgodne z Konstytucją. Nierozstrzygnięta jednak była kwestia dopuszczalności żądania dwukrotności, która również budziła sprzeciw niektórych. Trybunał wydał kolejny wyrok, w którym rozstrzygnął czy możliwe jest dochodzenie dwukrotności stosownego wynagrodzenia za naruszenie praw autorskich. Odszkodowanie jako wielokrotność Katalog roszczeń przysługujących twórcy znajduje się w art. 79 ust. 1 ustawy prawo autorskie i prawa pokrewne, zgodnie z którym: Uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa: 1) zaniechania naruszania; 2) usunięcia skutków naruszenia; 3) naprawienia wyrządzonej szkody: a) na zasadach ogólnych albo b) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu; Przepis w zakresie żądania wielokrotności stosownego wynagrodzenia należnego twórcy stanowił jednak źródło licznych kontrowersji. Wskazywano między innymi na cel prawa cywilnego, którym jest naprawienie szkody. W ocenie niektórych możliwość żądania wielokrotności odszkodowania było zaś represjonowaniem naruszyciela. Trzykrotność za naruszenie praw autorskich Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2015 był jednym z najistotniejszych wyroków w zakresie praw autorskich. U podstaw orzeczenia legło przekonanie Trybunału, że: ustawodawca kierując się potrzebą ochrony twórców, wkroczył zbyt głęboko w wolność majątkową podmiotów naruszających w sposób zawiniony autorskie prawa majątkowe. Warto wspomnieć, że powyższy wyrok został wydany na skutek skargi konstytucyjnej dotyczącej wyłącznie możliwości dochodzenia trzykrotności stosownego wynagrodzenia od naruszyciela. Orzeczenie dało zatem odpowiedź na jedno ważne pytanie. Przedstawione w nim rozważania rozbudziły jednak dyskusję na temat dopuszczalności żądania dwukrotności wynagrodzenia w świetle argumentacji Trybunału. Więcej o wyroku z 2015 roku możesz przeczytać we wpisie „TK zdecyduje co z dwukrotnością za naruszenie praw autorskich”. Dwukrotność wynagrodzenia zgodna z prawem 5 listopada 2019 roku Trybunał wydał wyrok, zgodnie z którym żądanie przez twórcę, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, od naruszyciela, sumy pieniężnej odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia, jest zgodne z Konstytucją. Zdaniem Trybunału ochrona praw na dobrach niematerialnych, w tym autorskich praw majątkowych, jest zdecydowanie trudniejsza niż ochrona praw majątkowych na rzeczach. Twórca jest słabszą stroną sporu, co wynika z utrudnień związanych z wykryciem naruszenia, a następnie udowodnienia konkretnej wysokości szkody. Przyznanie twórcy uprawnienia do żądania dwukrotności należnego wynagrodzenia jest zatem uzasadnione. W przeciwieństwie do zakwestionowanej trzykrotności dwukrotność nie jest uzależniona od winy naruszyciela. Zaś koszt utraconych możliwości, straty niematerialne, a także nakłady konieczne dla wykrycia naruszenia – przy niewątpliwej wysokości szkody w postaci niezapłaconej jednokrotności opłaty licencyjnej – zostały ujęte w sposób ryczałtowy w wysokości kolejnej jednokrotności. Wysokość tak określonego roszczenia może przewyższać wartość rzeczywistej szkody, natomiast nie odrywa się od niej w stopniu rażącym, co zarzucano żądaniu w wysokości trzykrotności. Całe uzasadnienie Trybunału możesz przeczytać tutaj. Wyrok Trybunału to bardzo dobra wiadomość dla wszystkich twórców dochodzących roszczeń z tytułu naruszenia przysługujących im autorskich praw majątkowych. Argumentacje naruszycieli na temat niepewności co do możliwości żądania dwukrotności nie mają już bowiem racji bytu. Jeżeli uważasz, że ten wpis może zainteresować Twoich znajomych, to będzie mi miło jeżeli go udostępnisz. ****** Photo by Wesley Tingey on Unsplash

Artykuł Dwukrotność wynagrodzenia za naruszenie praw autorskich pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

Andrzej Sapkowski i CD PROJEKT, czyli kilka słów o klauzuli bestsellerowej

Patrycja Cydejko — Mon, 06 Jan 2020 21:22:35 +0000

W październiku 2018 roku było głośno o sporze Andrzeja Sapkowskiego, autora książek o Wiedźminie, ze studiem CD PROJEKT RED. Pisarz zażądał od producenta gier zapłaty co najmniej 60 mln złotych tytułem dodatkowego wynagrodzenia za sprzedaż praw autorskich do sagi o Wiedźminie. Podstawą roszczenia była tzw. klauzula bestsellerowa. Nieco ponad rok później znamy już finał sporu. Dawno, dawno temu… W 2002 roku Andrzej Sapkowski zawarł z CD PROJEKT RED umowę sprzedaży autorskich praw majątkowych do Wiedźmina. Spółka chciała wyprodukować grę komputerową osadzoną w uniwersum sagi. Kilka lat wcześniej próby stworzenia gry podjęło Metropolis Software. Być może z tego powodu pisarz nie wierzył w sukces kolejnego projektu i w ramach umowy z CD PROJEKT RED zdecydował się na jednorazowe wynagrodzenie zamiast udziału w przyszłych zyskach. Treść umowy nie została ujawniana, natomiast z doniesień medialnych można wywnioskować, że wynagrodzenie, które otrzymał Sapkowski nie było wysokie. Dzisiaj wiemy już, że seria gier o Wiedźminie odniosła spektakularny sukces, a zyski osiągane przez CD PROJEKT RED są zawrotne. Ponadto wiedźmińskie uniwersum ciągu budzi zainteresowanie. Pod koniec 2019 roku premierę miał bowiem nowy serial o Wiedźmienie wyprodukowany przez Netflix. Klauzula bestsellerowa Jak wspomniałam na początku, pod koniec 2018 roku Andrzej Sapkowski zażądał od CD PROJEKT RED zapłaty dodatkowego wynagrodzenia z tytułu autorskich praw majątkowych ponad to umówione w 2002 roku. Prawnicy pisarza wyliczyli, że pisarz powinien otrzymywać 6 % zysków, co daje kwotę co najmniej 60 mln złotych. Podstawą roszczeń Andrzeja Sapkowskiego był art. 44 ustawy prawo autorskie i prawa pokrewne, zgodnie z którym W razie rażącej dysproporcji między wynagrodzeniem twórcy a korzyściami nabywcy autorskich praw majątkowych lub licencjobiorcy, twórca może żądać stosownego podwyższenia wynagrodzenia przez sąd. Oznacza to, że aby było możliwe dochodzenie roszczeń na podstawie omawianego przepisu, trzeba spełnić trzy warunki: strony zawarły ważną umowę, umowa ta ma charakter odpłatny, istnieje rażąca dysproporcja pomiędzy wynagrodzeniem twórcy a korzyściami nabywcy. W praktyce okazuje się, że spory sądowe toczące się na podstawie tego przepisu należą do rzadkości. Przyczyną tego może być m.in. zawarcie w treści przepisu ogólnych i niedookreślonych pojęć, tj. „rażąca dysproporcja” oraz „stosowne podwyższenie”. Twarde prawo ale prawo Ideą przyświecającą ustawodawcy przy wprowadzeniu art. 44 była ochrona majątkowych interesów autora, który najczęściej jest słabszą stroną umowy. Jest tak zwłaszcza w przypadku początkujących twórców, którzy nie są jeszcze rozpoznawalni. Sprzedają oni prawa do swoich dzieł, które z czasem okazują się bestsellerami i przynoszą nabywcy korzyści, które są rażąco wysokie w stosunku do wynagrodzenia, które otrzymał twórca. Warto w tym miejscu zastanowić się nad tym, czy twórca w tym przypadku był słabszą stroną umowy. Jak przyznaje bowiem sam Andrzej Sapkowski, producent oferował mu udział w zyskach, natomiast to pisarz wybrał jednorazowe wynagrodzenie. Wskazuje to na to, że to pisarz „dyktował warunki”. Niezależnie od tego prawnicy są w pełni zgodni, że strony umowy nie mogą umówić się na wyłączenie stosowania przepisu. Ile prawa autorskiego w grze Wiedźmin Na kanwie tego sporu zwraca się również uwagę czy żądanie 60 mln jest uzasadnione. Prof. Ryszard Markiewicz wskazał, że Należy m.in. ocenić, w jakim zakresie zyski generowane za granicą były związane z książką wykorzystaną w grze – a w jakim zaletami samej gry komputerowej. Zastanowić się też trzeba, czy w trzeciej części tej gry, która odniosła największy sukces na światowym rynku, doszło do korzystania z elementów utworu Sapkowskiego objętych prawem autorskim [chronionych prawami wyłącznymi]. Bo jeżeli przejęto tylko imię własne głównego bohatera, a fabuła jest już zupełnie nowa, nie związana z tą książką, to nasuwa się pytanie, czy zyski z eksploatacji tej części gry należy brać pod uwagę przy ewentualnym podwyższaniu wynagrodzenia dla twórcy. Odpowiedź nie jest tu jednak oczywista, bo być może zyski te związane są z walorami wcześniejszych części gry – opartych na twórczości Sapkowskiego. Uwzględnić należy także okoliczność, czy nabywcy spoza Polski kojarzyli grę z twórczością Sapkowskiego i jakie to miało znaczenie przy podejmowaniu decyzji w sprawie zakupu gry. Polecam wywiad na temat sporu dostępny w serwisie prawo.pl. Żyli długo i szczęśliwie 20 grudnia 2019 roku to nie tylko data premiery nowego serialu o Wiedźminie. Jest to również dzień podpisania porozumienia pomiędzy Andrzejem Sapkowskim oraz CD PROJEKT RED. Producent gier poinformował w oficjalnym komunikacie, że „przyjęte uzgodnienia zaspokajają i w pełni wyjaśniają potrzeby oraz oczekiwania obu stron przy poszanowaniu wcześniej zawartych umów oraz nakreślają ramy przyszłej współpracy pomiędzy stronami.” Ponadto „podpisane porozumienie nadaje Spółce nowe prawa oraz potwierdza posiadane prawa do eksploatacji uniwersum Wiedźmina w obszarze gier wideo, komiksów, gier tradycyjnych oraz merchandisingu.”. Znamy zatem finał jednego z najbardziej medialnych sporów prawnoautorskich w ostatnim czasie. Problemy interpretacyjne związane z art. 44 sprawiają, że ewentualny wyrok w tej sprawie mógłby mieć istotne znaczenie w zakresie autorskich praw majątkowych. Jednakże serdecznie gratuluję Andrzejowi Sapkowskiemu i CD PROJEKT RED podpisania porozumienia 🙂 ***** Photo by Luis Quintero on Unsplash

Artykuł Andrzej Sapkowski i CD PROJEKT, czyli kilka słów o klauzuli bestsellerowej pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

TK zdecyduje co z dwukrotnością za naruszenie praw autorskich

Patrycja Cydejko — Sat, 15 Dec 2018 17:29:27 +0000

Trybunał Konstytucyjny zbada czy możliwość domagania się przez uprawnionego dwukrotności stosownego wynagrodzenia za naruszenie przysługujących mu autorskich praw majątkowych jest zgodna z Konstytucją.

Artykuł TK zdecyduje co z dwukrotnością za naruszenie praw autorskich pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.