licencje - Twórca w prawie | Patrycja Cydejko

Prawo autorskie w działalności nierejestrowanej

Patrycja Cydejko — Mon, 08 Feb 2021 19:55:17 +0000

Działalność nierejestrowana bywa nazywaną „działalnością na próbę”. Jest świetnym sposobem, aby sprawdzić czy nasz pomysł na biznes jest trafiony i ma szanse powodzenia. O ile jednak przepisy przewidują pewne ulgi i wyjątki dla takich biznesów, to prawo autorskie w działalności nierejestrowanej jest niezmienne. Czyli jakie? O tym rozmawiałyśmy z Joanną Rułkowska, prowadzącą blog Prawo mamy. Live odbył się 22 października 2020 roku. Nagranie znajdziecie TUTAJ, a poniżej omówienie zagadnień, o których rozmawiałyśmy. O czym rozmawiałyśmy? Prawo autorskie czyli co? O czym pamiętać na początku budowania biznesu? Wybór nazwy Przeniesienie autorskich praw majątkowych do logo Umowy w formie utrwalonej Jak korzystać z utworów innych osób? Prawo cytatu Domena publiczna i licencje Creative Commons Wizerunek osób na zdjęciach Inspiracja i utwór zależny Co robić, gdy ktoś nas kopiuje? Twórczość równoległa Ochrona prawna pomysłu Czy korzystać z pomocy prawnika? Zwalczanie nieuczciwej konkurencji Prawo autorskie w branży fotograficznej Zakaz kopiowania i nota copyright Podsumowanie Joanna Rułkowska: Dobry wieczór, witam Was na spotkaniu z naszym ekspertem. Dziś będziemy rozmawiać na temat prawa autorskiego w działalności nierejestrowanej. Zapraszam do zadawania pytań. Nazywam się Joanna Rułkowska, prowadzę profil Prawo Mamy. Jestem ekspertem w temacie działalności nierejestrowanej i redaktor naczelną portalu www.prawomamy.pl . Dzisiejszy temat to prawo autorskie w działalności nierejestrowanej. Temat będziemy omawiać z dwóch perspektyw. Po pierwsze, kiedy startujesz z działalnością nierejestrowaną i chcesz korzystać z twórczości innych osób, na przykład: tworząc grafiki. Czyli jak korzystać z banków zdjęć, jak stworzyć swojego bloga eksperckiego, jak tworzyć swoje produkty rękodzielnicze, tak aby nie naruszyć twórczości innych osób. Z drugiej strony – co w sytuacji kiedy ktoś naruszył Twoje pomysły biznesowe, twoje pomysły na produkt. Co w takiej sytuacji można zrobić. I czy Tobie jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą przysługują jakiekolwiek prawa. Czy jakiekolwiek prawo Cię chroni? Naszym ekspertem w dzisiejszym live jest radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak. radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Dobry wieczór, dziękuję za zaproszenie do rozmowy na tak aktualny i ważny temat. Jestem radcą prawnym. Prowadzę kancelarię prawną dla twórców, ludzi sztuki, Internetu i biznesu. Prowadzę bloga www.twórcawprawie.pl, na którym dziele się wiedzą na temat prawa autorskiego. Prawo autorskie czyli co? Joanna Rułkowska: Zacznijmy od podstaw. Zakładam, że oglądają nas osoby, które startują z działalnością nierejestrowaną, czyli osoby które do tej pory pracowały na etacie, są na urlopie wychowawczym i niekoniecznie miały styczność z prowadzeniem biznesu. A co się z tym wiąże nie miały kontaktu z różnymi aspektami prawnymi z tym związanymi. Zacznijmy od pytania: co to w ogóle jest prawo autorskie i dlaczego jest ono tak ważne? Na co warto zwrócić uwagę na początku? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Prawo autorskie to w dużym uproszczeniu przepisy, które regulują przede wszystkim to czym jest utwór. Prawo autorskie reguluje również relacje twórcy z utworem oraz możliwości korzystania z utworów przez osoby trzecie – inne niż twórca. Utworem jest każdym przejawem działalności twórczej człowieka. Musi mieć indywidualny charakter, czyli nosić pewne piętno twórcy, cechę charakterystyczną dla niego. A także zostać w pewien sposób utrwalony, tak aby inne osoby mogły się z utworem zapoznać. Prawo autorskie wskazuje również na szereg wytworów, które pomimo spełnienia tych przesłanek, utworami nie są. Warto wiedzieć, że dla uznania czy mamy do czynienia z utworem, nie ma znaczenia to ile lat ma twórca, czy on chciał żeby powstał utwór, ile pracy ktoś włożył w powstanie dzieła. To może być rysunek, który powstał w pięć minut, ale również obraz, który powstawał dwa miesiące. Twórcą jest osoba, która ten utwór stworzyła. Prawo autorskie przewiduje sytuacje, gdy na prawach takich jak twórca mogą występować inne podmioty, np. pracodawca względem pracownika, który w ramach obowiązków, stworzył swój utwór. Z prawem autorskim mamy styczność w każdym aspekcie naszego życia na co dzień. To wszystko jest połączone i na każdym kroku możemy prawo autorskie dostrzec. Mimo że często nie zdajemy sobie z tego sprawy. Joanna Rułkowska: Zatrzymajmy się na chwilę przy definicji utworu. Dostaliśmy pytanie od czytelniczy, dotyczące makramy. Czy na przykład stworzony produkt rękodzielniczy: makrama czy opaska do włosów, może być utworem, który będzie chroniony? Wzór tworzenia takiej opaski, albo sama opaska? Czy tutaj są jakieś wyłączenia ? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Nie są chronione prawem autorskim cechy, które wynikają z funkcji tych przedmiotów. Opaska do włosów ma zazwyczaj jeden kształt. Oczywiście pojawiają się różne modyfikacje np. dodatek w postaci kwiatka, ale kształt sam w sobie tym utworem nie jest. Tak samo makramy – kiedy mówimy „makramy”, widzimy sznurki zawieszone na kawałku drewna. Widzimy ten konkretny kształt. Natomiast jeśli już mówimy o zdobieniach, czy przeplataniach, to już może być jakieś twórcze działanie, które może być chronione prawem autorskim. Więcej przeczytasz we wpisach:Kim jest twórca w prawie autorskim?Utwór w prawie autorskim O czym pamiętać na początku budowania biznesu? Joanna Rułkowska: Zanim przejdziemy dalej, chciałabym porozmawiać o początkach. Załóżmy, że nie mam jeszcze dobrze rozkręconego biznesu. I chciałabym wystartować z brandy e-commerce. Jest wiele osób które chciałoby mieć swój sklep on-line. Czy to z produktami fizycznymi np rękodzielniczymi, albo z produktami wirtualnymi: ebooki, kursy, on line. Od czego w takim przypadku zaczęła być wdrożenie prawa autorskiego w takim wypadku? Od czego zacząć ochronę siebie i dbanie o innych twórców? Wybór nazwy radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Pierwszy krok, przy prowadzeniu biznesu to wybór nazwy. Zanim podejmiemy ostateczną decyzję o wyborze nazwy, warto sprawdzić czy już nikt z tej nazwy nie korzysta. Warto wykorzystać do tego wyszukiwarkę Google. Druga sprawa – warto przeszukać bazę znaków towarowych. Z czasem jak prowadzimy biznes i nasza marka zaczyna być rozpoznawalna, zaczynamy rozważać zarejestrowanie naszego oznaczenia jako znak towarowy. Dlatego sprawdźmy czy dane oznaczenie, które nas interesuje, w sensie brzmieniowym i wizualnym, nie znajduje się już jako zastrzeżony znak towarowy. I trzecia istotna sprawa – zastanów się czy nazwę którą wybierzesz, będziesz mógł zarejestrować jako znak towarowy, bo nie zawsze tak jest. I nie zawsze o tym myślimy. A jest szereg oznaczeń, których nie będziemy mogli zarejestrować, bo mają charakter opisowy na przykład „Makramy u Marty”. Joanna Rułkowska: Czy baza znaków towarowych jest ogólnodostępna? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Tak, jak najbardziej. Wystarczy wpisać w Google hasło „wyszukiwarka znaków towarowych” i znajdziemy kilka wyszukiwarek – na rynek polski, na rynek międzynarodowy. Przeniesienie autorskich praw majątkowych do logo radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Kolejna sprawa, związana z nazwą, to logo. Bardzo ważne jest to, aby zawrzeć z grafikiem umowę o przeniesienie autorskich praw majątkowych. Jeśli tego nie zrobimy, to nie mamy swobody dysponowania swoim logo. Nie możemy dokonać zmian, nie możemy go wykorzystać w sposób jaki chcemy. Mimo że zapłaciliście za pracę grafika, logo nie jest wasze. W przypadku umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych, jest bardzo ważne, żeby była ona w formie pisemnej, podpisana przez nas własnoręcznie. Najczęściej to wygląda tak, że spotykamy się z grafikiem i podpisujemy taką umowę. Teraz jest to trochę utrudnione. Wystarczy, że wyślemy pocztą do grafika umowę w dwóch egzemplarzach, która podpisaliśmy. On odeśle nam egzemplarz podpisany przez siebie. I mamy fizycznie swoją umowę, co jest niezbędne żeby ta umowa była skuteczna. Więcej o tym, czym są autorskie prawa majątkowe przeczytasz we wpisie: Autorskie prawa majątkowe – czym są? Umowy w formie utrwalonej radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Taka refleksja związana z umowami – umowy są na czas sporu. Warto to zapamiętać. Bardzo często dochodzi do sporu w sądzie właśnie dlatego, że nie ma umowy pisemnej. Albo jest bardzo zła umowa. I proces z prostego zmienia się w bardzo skomplikowany. Nie ma umowy w utrwalonej formie, więc nie wiemy co strony chciały. Trzeba to wszystko odtwarzać. To mój prywatny apel: pamiętajmy zawsze o umowie pisemnej. Ona może być bardziej lub mniej skomplikowana, ale musi być. Joanna Rułkowska: Również o to apeluję, żeby zawierać umowy w formalny, pisemny sposób. Nawet jeśli nie prowadzimy biznesu. Są też osoby, które piszą bloga, mają logo, ale jeszcze nie zarabiają, nie mają działalności. Wtedy też trzeba zacząć podpisywać takie umowy. Więcej o formach umowy przeczytasz we wpisie: W jakiej formie zawrzeć umowę z Klientem? Jak korzystać z utworów innych osób? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Przechodząc do sposobów korzystania z działalności innych osób w legalny sposób. Pierwszym mitem z którym się spotykam bardzo często jest pogląd, że jeśli coś jest w Internecie to możemy z tego swobodnie korzystać. Tak nie jest. W Internecie obowiązują dokładnie takie same zasady dotyczące prawa autorskiego, jak w życiu realnym. Zasadą jest, że to twórca ma monopol na korzystanie ze swojego dzieła. On stworzył utwór i to on może czerpać z tego zyski. To twórca decyduje co się z tym utworem dzieje. Jeśli chcecie skorzystać z czyjegoś utworu, spytajcie o zgodę – to najpewniejsze rozwiązanie. Nie zawsze jest możliwe, bo czasem twórca może być poza naszym zasięgiem. Natomiast z mojego doświadczenia wiem, że warto zapytać, jeśli uda się wam zlokalizować twórcę. Możecie spotkać się z bardzo przyjaznym podejściem i twórca zezwoli na korzystanie ze swojego dzieła, pod pewnymi warunkami, np. oznaczenie go jako autora. Prawo cytatu radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Prawo autorskie przewiduje wyjątki umożliwiające korzystanie z utworów innych osób bez konieczności uzyskania ich zgody. Pierwszym z nich jest prawo cytatu. Jednocześnie jest to najbardziej nadużywana instytucja w prawie autorskim, z którą związanych jest wiele mitów. Warunkiem skorzystania z prawa cytatu jest stworzenie własnego utworu, który jest uzupełniony cytowaną treścią. Prawo nie określa długości cytatu. Kładzie się nacisk na cel wykorzystania cytatu, a nie na jego długość. Cytat nie jest też odpowiedzią na wszystko. Nie w każdym przypadku możemy się na ten wyjątek powołać. Cytat możemy zastosować np. w celu wyjaśnienia lub zilustrowania o czym mówimy lub piszemy. Na przykład jeśli opisujemy styl w architekturze chcemy go zobrazować, to pokazujemy zdjęcie i to jest działanie w ramach cytatu – w celu wyjaśniania. Możemy skorzystać z prawa cytatu również w celach nauczania czy polemiki. Kiedy omawiamy jakieś dzieło, piszemy recenzję p. książki i wklejamy jej fragment, żeby nasi odbiorcy wiedzieli o czym my mówimy. Prawo autorskie określa konkretne cele w których możemy to prawo cytatu wykorzystać. Ostatnia bardzo ważna rzecz związana z prawem cytatu – musimy wskazać twórcę utworu cytowanego i jego źródło. To, że nie znamy twórcy i nie możemy go ustalić to w żaden sposób nie zwalania nas z tego obowiązku. Niewskazanie twórcy będzie naruszeniem jego praw. Jeśli nie możemy znaleźć twórcy konkretnego utworu, który nas interesuje to poszukajmy innego. W ten sposób dbamy o swoje bezpieczeństwo prawne. Więcej o prawie cytatu przeczytasz we wpisie: Prawo cytatu. Jak cytować zgodnie z prawem? Domena publiczna i licencje Creative Commons radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: Są również inne możliwości skorzystania z twórczości innych osób. Możemy skorzystać z utworów, które są w domenie publicznej. Należą do niej utwory, do których prawa autorskie majątkowe wygasły. Warunkiem jest przy tym również wskazanie twórcy i źródła danego utworu. Sporo jest utworów udostępnianych na licencji creative commons. W zależności od typu licencji, są to różne warunki na jakich możemy z tych utworów korzystać. Najlepszą jest licencja CC0, na podstawie której mamy największą możliwość korzystania z utworu. W tym przypadku też trzeba pamiętać o oznaczeniu twórcy. Więcej przeczytasz we wpisach:Domena publiczna – proste korzystanie z dóbr kulturyLicencje Creative Commons – jak z nich korzystać Wizerunek osób na zdjęciach Joanna Rułkowska: Te licencję często występują w „bankach zdjęć” ja też często korzystam z nich, kiedy tworzę na swoim blogu różne treści. Te licencje też mówią, czy można komercyjnie, czy prywatnie i o tym trzeba pamiętać. Kiedy prowadzicie działalność rejestrowaną, to sprawdzacie licencje komercyjne. To że na swoim blogu nie zarabiacie nie oznacza, że blog nie jest komercyjny. Bo on służy nam np zwiększeniu świadomości że istniejecie, czyli on służy waszemu biznesowi. Czasami na tych zdjęciach i grafikach mamy przedmioty, ale czasem są na tych zdjęciach ludzie. Kiedy na blogu mogę umieścić takie zdjęcie? Mam bank zdjęć i w tym banku jest udostępnione zdjęcie z człowiekiem. I jest ono na licencji, z której ja mogę skorzystać, ale na tym zdjęciu jest człowiek, czy to ma znaczenie? radca prawny Patrycja Cydejko-Stachowiak: To ma bardzo duże znaczenie. Jeśli korzystacie ze zdjęć z banków zdjęć, to odradzam korzystanie ze zdjęć na których są widoczne osoby w taki sposób, że można je zidentyfikować. Rozpowszechnianie czyjegoś wizerunku wymaga podstawy z prawa autorskiego (aby nie naruszyć praw fotografa), ale również zgody osoby przedstawionej na zdjęciu. Bez zgody możecie naruszyć jej dobra osobiste. Joanna Rułkowska: Ciężko jest o taką zgodę, kiedy jest to ogólnoświatowy...

Artykuł Prawo autorskie w działalności nierejestrowanej pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

Licencje Creative Commons – jak z nich korzystać

Patrycja Cydejko — Wed, 20 Jan 2021 22:08:49 +0000

Jako twórca możesz spotkać się z pojęciem „licencji Creative Commons”. I to zarówno w przypadku twórczości internetowej, jak i w świecie analogowym. Dzięki licencjom Creative Commons możesz korzystać z utworów innych osób na ustalonych przez nich uniwersalnych warunkach. Ty również jako twórca możesz udostępniać innym swoje dzieła na tej podstawie. Poniżej przybliżę Ci czym są licencje Creative Commons i jakie trzeba spełnić warunki, aby z nich korzystać. Creative Commons Creative Commons to amerykańska organizacja pozarządowa, która została utworzona w 2001 roku. Obecnie organizacja ma zasięg międzynarodowy. Organizacja Creative Commons „wspiera wolną kulturę: produkcję i wymianę utworów traktowanych jako dobro wspólne” (opis pochodzi ze strony internetowej https://creativecommons.pl/o-nas/). W tym celu stworzyła system licencji Creative Commons. Jest to narzędzie pozwalające każdemu twórcy samodzielnie decydować na jakich warunkach chce udostępniać dany utwór innym osobom do korzystania. Jeżeli utwór jest udostępniony na licencji Creative Commons, to nie musisz szukać innej podstawy uprawniającej Cię do skorzystania z niego, np. prawa cytatu. Wystarczy, że spełnisz przewidziane w danej licencji warunki. Licencje Creative Commons zastępują zasadę znaną jako „wszystkie prawa zastrzeżone”, wprowadzając model „niektóre prawa zastrzeżone” wybrane przez twórcę. Skorzystanie z licencji Creative Commons jest darmowe. Dzięki licencji Creative Commons możesz wykorzystywać utwory innych osób na potrzeby swoich dzieł, bez szukania innej podstawy w prawie autorskim. Ty również możesz udostępniać swoje utwory innym osobom na warunkach licencji Creative Commons. Podstawowe warunki licencji Creative Commons W ramach licencji Creative Commons funkcjonują cztery podstawowe warunki licencyjne: Uznanie autorstwa ( CC-BY ) Możesz korzystać z danego utworu pod warunkiem wskazania imienia i nazwiska jego twórcy. Na tych samych warunkach ( CC-SA ) Jeżeli skorzystałeś z utworu udostępnionego na tej licencji, to powstały na jego podstawie materiał musisz udostępnić na takich warunkach, na jakich był dostępny wykorzystany przez Ciebie utwór. Bez utworów zależnych ( CC-ND ) Możesz korzystać z danego utworu jedynie w formie oryginalnej. Nie możesz dokonywać w nim żadnych modyfikacji czy jego opracowań. Bez użycia komercyjnego ( CC-NC ) Nie możesz wykorzystywać utworu udostępnionego na danej licencji do celów komercyjnych. Dotyczy to również stworzonych przez Ciebie na bazie tego utworu innych dzieł. Licencje Creative Commons Twórcy mogą łączyć ze sobą powyższe warunki w określone zestawienia licencji. Podstawą każdej z nich jest licencja BY, oznaczająca obowiązek oznaczenia autorstwa wykorzystanego przez Ciebie utworu. Oznacza to również, że udostępniając swój utwór na licencji Creative Commons zachowujesz wszystkie przysługujące Ci autorskie prawa osobiste do danego dzieła. W praktyce możesz spotkać następujące konfiguracji licencji: BY (obowiązek oznaczenia autorstwa), BY-SA (obowiązek oznaczenia autorstwa i rozpowszechnienia powstałego utworu na tych samych zasadach co utwór wykorzystany w ramach licencji), BY-NC (obowiązek oznaczenia autorstwa i brak możliwości komercyjnego wykorzystania utworu), BY-ND (obowiązek oznaczenia autorstwa i brak możliwości modyfikacji wykorzystanego na licencji utworu), BY-NC-SA (obowiązek oznaczenia autorstwa, brak możliwości komercyjnego wykorzystania utworu i obowiązek rozpowszechnienia powstałego utworu na tych samych zasadach co utwór wykorzystany w ramach licencji), BY-NC-ND (obowiązek oznaczenia autorstwa, brak możliwości komercyjnego wykorzystania utworu i możliwość wykorzystania utworu jedynie w oryginalnej formie, bez uprawnienia do dokonywania w nim zmian). Oznaczenie utworu na licencji CC – notatka licencyjna Jeżeli korzystasz z utworu udostępnionego na licencji Creative Commons, musisz ten fakt w prawidłowy sposób oznaczyć, poprzez podanie określonych informacji: imię i nazwisko lub pseudonim autora utworu, który wykorzystałeś na licencji Creative Commons, tytuł utworu (jeżeli został on wskazany), odnośnik do utworu (źródła), np. w postaci linku, informację na temat licencji, na której jest udostępniony utwór wraz z odnośnikiem do strony z warunkami tejże licencji. W przypadku stworzenia utworu zależnego – opracowania utworu rozpowszechnionego w ramach tejże licencji – musisz oznaczyć, że Twój utwór jest utworem zależnym. Powyższe informacje składają się na tzw. notatkę licencyjną. Gdzie w praktyce zamieścić notatkę licencyjną? Nie ma w tym zakresie jednoznacznej odpowiedzi. Należy opublikować ją w taki sposób, aby odbiorcy w prosty sposób mogli stwierdzić kto jest autorem utworu i jakie są warunki korzystania z licencji. Przykładowo możesz zamieścić ją bezpośrednio pod wykorzystanym materiałem, tak jak ja powyżej w przypadku plakatu z rodzajami licencji. Inną możliwością jest zamieszczenie notatki na końcu utworu, jak tak w przypadku tego wpisu – na dole znajdziesz notatkę licencyjną dotyczącą grafiki wykorzystanej w nagłówku. Notatkę licencyjną musisz opublikować za każdym razem gdy rozpowszechniasz dany utwór na licencji CC. Jeżeli wykorzystujesz grafikę udostępnioną na licencji CC w swoich mediach społecznościowych, to notatkę licencyjną powinieneś zamieścić w każdym z nich przy okazji publikacji materiału. Creative Commons Zero (CC0) W praktyce możesz spotkać również jeszcze jeden typ licencji Creative Commons, tzw. licencję Creative Commons Zero (CC0). Jest to z całą pewnością ulubiona licencja wszystkich użytkowników. Dlaczego? Wyżej wskazane licencje CC dają twórcy możliwość wyboru warunków, na jakich chcą udostępniać swoje utwory. Licencja CC0 daje twórcy prawo do zrzeczenia się z przysługujących mu uprawnień do utworu w najszerszym możliwym zakresie przewidzianym przez prawo danego kraju. W prawie polskim twórca nie może zrzec się praw autorskich do dzieła, dlatego przyjmuje się, że twórca udostępniając utwór na licencji CC0 przekazał go do domeny publicznej. Na co zatem pozwala Ci licencja CC0, jeżeli jako użytkownik chcesz skorzystać z czyjegoś utworu? Możesz korzystać z niego właściwie bez żadnych ograniczeń – tworzyć jego opracowania, modyfikować, rozpowszechniać w celu niekomercyjnym i komercyjnym itp. W przypadku licencji CC0 nie musisz wskazywać autora utworu ani zamieszczać notatki licencyjnej. Naruszenie warunków licencji Creative Commons Korzystając z utworu na podstawie licencji Creative Commons, musisz stosować się do wybranych przez twórcę warunków licencyjnych. Ponadto musisz zamieścić prawidłową notatkę licencyjną. Jeżeli nie spełnisz tych warunków, licencja Creative Commons wygaśnie. Dalsze korzystanie z danego utworu może spowodować naruszenie praw autorskich jego twórcy. A to naraża Cię na odpowiedzialność prawną z tego tytułu. Zawsze zapoznaj się z rodzajem i warunkami licencji Creative Commons, na której jest udostępniony dany utwór, z którego chcesz skorzystać. Będziesz wiedział jak możesz z danym materiałem postępować, a jakie działania są zakazane. Więcej informacji na temat licencji Creative Commons znajdziesz na oficjalnej stronie. Jeżeli ten artykuł był dla Ciebie przydatny, podaj go dalej! Zdjęcie w nagłówku: autor Kristina Alexanderson on flickr.com na licencji CC BY 2.0.

Artykuł Licencje Creative Commons – jak z nich korzystać pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.