autorskie prawa osobiste - Twórca w prawie | Patrycja Cydejko

Blog zgodny z prawem autorskim – jak go prowadzić?

Patrycja Cydejko — Thu, 03 Sep 2020 17:34:44 +0000

Jeżeli trafiłeś tutaj to znak, że prowadzisz swój blog lub planujesz jego założenie. Czy wiesz jak prowadzić blog zgodny z prawem autorskim? Dzisiaj utworzenie swojego miejsca w sieci jest bardzo łatwe i na wyciągnięcie ręki każdego. Po wyborze nazwy bloga, zarejestrowaniu domeny i ustawieniu szablonu, z entuzjazmem siadasz do pisania. Skupiasz się na SEO, call to action i ładnych obrazkach, aby przyciągnąć jak najwięcej czytelników. Ale czy tworząc kolejne wpisy zastanawiałaś lub zastanawiałeś się, czy Twój blog jest zgodny z … prawem autorskim? Z okazji Międzynarodowego Dnia Bloga, który przypada 31 sierpnia, przedstawiam najważniejsze zagadnienia prawa autorskiego, o których należy pamiętać prowadząc bloga. Najważniejsza zasada – blog zgodny z prawem autorskim Niezależnie od tego czy mówimy o prawie autorskim, RODO czy jakiejkolwiek innym obowiązku prawnym, który obowiązuje Ciebie jako blogera lub blogerkę. Warto zadbać o to, aby Twój blog był prowadzony zgodnie z prawem. Unikniesz problemów z prawem autorskim Podstawową korzyścią dla Ciebie, wynikającą z prowadzenia bloga zgodnego z prawem, jest uniknięcie problemów prawnych. A przynajmniej tych sytuacji, w których ktoś mógłby skierować względem Ciebie roszczenia w związku z Twoim działaniem. A jak wiesz, każdy spór pochłania czas i nerwy. W przypadku gdy naruszysz czyjeś prawa, taki spór może dodatkowo wiązać się dla Ciebie z koniecznością zapłaty pewnej kwoty na rzecz innej osoby. Pamiętaj również, że w prawie nie działa zasada pt. „nie wiedziałem”. Nieznajomość prawa nie zwalnia Cię z odpowiedzialności za naruszenia czyichś praw na Twoim blogu. Zadbasz o swoją markę Zapewne znasz powiedzenia „Internet nie zapomina” oraz „rzecz raz opublikowana w Internecie zostaje tam na zawsze”. Czasem wystarczy jedno potknięcie, aby zburzyć swoją markę, którą budujesz w Internecie. A buduje ją każdy – niezależnie czy jesteś hobbystą czy profesjonalistą. Jeżeli prowadzisz bloga nawet w ramach swojego hobby (niezarobkowo) lub piszesz o swoich zainteresowaniach, to masz wokół siebie zgromadzoną społeczność. Społeczność, która Ci ufa i postrzega Ciebie jako eksperta. W przypadku, gdy okaże się, że w bezprawny sposób korzystasz z utworów innych osób, Twoja pozycja może na tym cierpieć. Myślę, że nie muszę Cię przekonywać jak ważne jest dbanie o legalność Twojego bloga. Prowadzenie bloga zgodnie z prawem po prostu się opłaca ? Poniżej przedstawiam Ci najważniejsze aspekty, na które musisz zwrócić uwagę, aby prowadzić bloga zgodnie z prawem autorskim. Czy można ukraść pomysł na blog? We wpisie „Ochrona prawna pomysłu” przybliżyłam Ci kwestie prawnej ochrony pomysłów. Dowiesz się z niego między innymi, że pomysł jako pewna abstrakcyjna idea nie jest chroniona prawem autorskim. Oznacza to, że zarówno Ty, jak i inne osoby, możecie założyć bloga na dokładnie taki sam temat. Ochroną prawną jest objęty zaś sposób wyrażenia tego pomysłu. Nie powinieneś kopiować czyjegoś sposobu prowadzenia bloga, który wyraża się na przykład poprzez publikowanie materiałów o określonej tematyce w określonej kolejności. Oczywiście możesz wykorzystać dany temat. Ale dobór zagadnień, kolejność danych publikacji czy innych działań może stanowić czyjąś strategię działania. W pewnych okolicznościach wykorzystywanie jej może stanowić naruszenie przepisów prawa. Znajdź własną ścieżkę rozwoju swojego bloga. Logo na blogu – Twój znak firmowy Logo identyfikuje Ciebie i Twój blog. Wyróżnia to co robisz spośród Używasz go na blogu, w newsletterze czy w social mediach. Jest wszędzie tam, gdzie mowa o Tobie i tym co robisz lub o czym piszesz. Możesz zarejestrować je również jako Twój znak towarowy. Może nawet myślałeś o logo Twojego bloga, jeszcze zanim ustaliłeś jego strategię czy napisałeś pierwszy wpis ? Tak, logo na blogu jest bardzo ważne. W związku z dużym znaczeniem logo na blogu, wiele osób zleca jego wykonanie profesjonalnemu grafikowi. Niektóre powstałe dzieła to istne cuda. Ale cudów nie ma i jeżeli zawarłeś kiepską umowę o wykonanie logo, to może okazać się, że nie możesz korzystać z niego tak, jak być chciał/a. Jednym z podstawowych elementów umowy o stworzenie logo są postanowienia dotyczące przeniesienia autorskich praw majątkowych do logo. Więcej o autorskich prawach majątkowych możesz przeczytać we wpisie „Autorskie prawa majątkowe„. Zadbaj o to, aby zapisy te znalazły się w Twojej umowie. Pamiętaj przy tym, że umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych albo umowa o dzieło zawierająca takie postanowienia, musi być zawarta w formie pisemnej. Więcej o tej formie umowy przeczytasz we wpisie „W jakiej formie zawrzeć umowę z Klientem?”. Umowa z grafikiem powinna zawierać również inne przydatne postanowienia, jak zobowiązanie do niewykonywania autorskich praw osobistych czy regulować kwestie praw zależnych. Szerzej na ten temat przeczytasz w jednym z kolejnych wpisów, które pojawią się na blogu. Dbając o powyższe, zapewnisz sobie możliwość swobodnego korzystania z logo Twojego bloga bez obawy, że naruszysz prawa grafika. To mój szablon bloga czy Twój? Kolejnym ważnym aspektem wizualnym Twojego bloga jest jego layout. Szata graficzna strony internetowej może, pod pewnymi warunkami, stanowić utwór w rozumieniu prawa autorskiego. Jeżeli powierzasz przygotowanie strony internetowej profesjonaliście, zadbaj o to, aby w umowie znalazły się odpowiednie postanowienia dotyczące w szczególności obowiązku dostarczenia utworu oryginalnego (nienaruszającego praw innych osób) oraz odpowiedzialności za naruszenie tego zobowiązania. W przypadku gdy kupujesz gotowy szablon, sprawdź na jakiej licencji został Ci on udostępniony. Dzięki temu dowiesz się, czy i jakich zmian możesz w nim dokonywać bez naruszania praw autorskich autora. Jeżeli samodzielnie tworzysz layout bloga, inspiruj się innymi, ale nie twórz takich samych stron. Blog jest Twoim miejscem w sieci, więc powinien odzwierciedlać Ciebie i Twoją osobowość. Twój blog to Twój indywidualny przekaz dla innych. Wyraź się również poprzez jego wygląd ? Autorskie wpisy na blogu Jak jest blog, to są wpisy, czyli mięso ? Najczęściej spotykanym naruszeniem praw autorskich w związku z wpisami jest plagiat. Polega on na wykorzystaniu czyjegoś utworu, w tym przypadku wpisu blogowego, ze wskazaniem siebie jako autora. Naruszenie to ma bardzo poważny charakter, gdyż może grozić na nie odpowiedzialność karna. Podsumowując: nie przyklejaj wpisów z innych blogów, tylko twórz własne. W przypadku, gdy na blogu publikujesz Twoje tłumaczenia wpisów z zagranicznych blogów, pamiętaj, że stanowią one utwór zależny. Aby móc je opublikować, potrzebujesz zgody autora pierwotnego. Jeżeli jej nie uzyskałeś, to mogłeś naruszyć przysługujące mu prawa autorskie. Zdjęcia na blogu czy blog do zdjęcia? Zdjęcia pełnią bardzo ważną rolę na blogu. Trudno sobie wyobrazić bloga podróżniczego, kulinarnego czy modowego bez zdjęć, prawda? Sprawiają, że treść, którą chcesz przekazać jest atrakcyjniejsza albo bardziej zrozumiała. Pozwalają również odpocząć czytelnikowi od treści i złapać oddech. Albo zachwycają. Funkcji jest wiele. Nie muszę Cię zatem przekonywać, że powinieneś ze szczególną uwagą zadbać o legalność zdjęć. Jeżeli jesteś ich autorką lub autorem to sprawa jest prosta ? Jeżeli jednak posiłkujesz się zdjęciami z Internetu, to polecam Twojej uwadze poniższe informacje. Każde zdjęcie ma autora. Nawet to niepodpisane. Podstawą skorzystania z niego jest uzyskanie zgody jego autora. To, że nie możesz ustalić autora ani się z nim skontaktować, nie zwalnia Cię z odpowiedzialności za naruszenie jego praw autorskich. W takim przypadku najlepiej poszukaj innego zdjęcia, np. w serwisach stockowych. Licencje Creative Commons Zdjęcia w serwisach stockowych są udostępniane na tzw. licencjach Creative Commons (skrót „CC”). Są to uniwersalne wzorce, które wyjaśniają, w jaki sposób możesz wykorzystać dany utwór. Są cztery podstawowe rodzaje licencji CC: BY oznacza obowiązek oznaczenia autora. NC oznacza możliwość użycia danego utworu wyłącznie niekomercyjnie. ND oznacza, że nie jest możliwe tworzenie utworów zależnych. SA oznacza, że utwór który stworzysz z wykorzystaniem danego elementu na licencji, musisz udostępnić dalej również na tych samych warunkach licencyjnych. Warunkiem korzystania z licencji jest zamieszczenie odpowiedniej adnotacji przy wykorzystany utworze. Musi zawierać ona informacje o autorze utworu, typie licencji oraz jego źródle. Rekomendowane jest również podanie linku do utworu, który wykorzystaliśmy. Za każdym razem sprawdź, na jakiej licencji zostało udostępnione dane zdjęcie. Jeżeli nie zastosujesz się do jej warunków, to naruszysz prawa autorskie autora tego utworu. Istnieje jeszcze jedna licencja tzw. licencja Creative Commons 0 (CC0). Oznacza ona, że autor przekazał utwór do domeny publicznej. Jednocześnie zrzekł się wykonywania praw autorskich do niego. Dzięki temu swoboda korzystania z takiego utworu jest największa. Prawo cytatu Możesz również wykorzystać zdjęcia (i inne materiały) z Internetu w ramach prawa cytatu. Konieczne jest jednak spełnienie określonych warunków. Po pierwsze, możesz wykorzystać urywki rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnione utwory plastyczne, utwory fotograficzne lub drobne utwory w całości, w swoim materiale, jeżeli stanowi on utwór (więcej w artykule „Utwór w prawie autorskim„). Jeżeli przygotowujesz wpis, to prawdopodobnie będzie on utworem. Inaczej będzie jednak w przypadku, gdy tworzysz np. galerię z wykorzystaniem cudzych zdjęć, a każde z nich okraszasz jednym czy dwoma zdaniami. To będzie zbyt mało, aby uznać Twoją pracę na utwór. Nie spełnisz zatem podstawowego warunku, aby korzystać z prawa cytatu. Po drugie, nie każde użycie czyjegoś utworu będzie użyciem w ramach prawa cytatu. Możemy mówić o nim wyłącznie wtedy, gdy wykorzystałeś czyjś materiał w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości. Jeżeli wykorzystujesz czyjś materiał dlatego, że zdjęcie jest ładne, to nie możesz skorzystać z prawa cytatu. Inaczej będzie w sytuacji, gdy przykładowo opowiadasz o cechach jakiegoś utworu malarskiego i wykorzystujesz jego zdjęcie, żeby odbiorcy mogli zrozumieć o czym mówisz. Warunkiem korzystania z prawa cytatu jest również prawidłowe podpisanie zdjęcia lub innego wykorzystanego materiału. Pamiętaj, aby umieścić informację o autorze oraz źródle cytatu. Zanim zdecydujesz się wykorzystać jakiś materiał w ramach prawa cytatu, przemyśl czy spełniasz powyższe warunki. Prawo cytatu jest najczęściej nadużywaną instytucją prawa autorskiego. Wizerunek na zdjęciach Jeżeli korzystasz ze zdjęć, na których przedstawione są inne osoby, musisz mieć ich zgodę na rozpowszechnianie ich wizerunku. Nie wystarczy, że będziesz miał podstawę do wykorzystania samego zdjęcia. Od tej zasady istnieje kilka wyjątków. Możecie wykorzystać zdjęcie, jeżeli osoba na nim przedstawiona stanowi jedynie szczegół całości lub zdjęcie przedstawia tłum osób, ale ich identyfikacja jest utrudniona. Podobnie będzie, gdy wykorzystasz zdjęcie osoby publicznej wykonane w czasie pełnienia przez nią obowiązków zawodowych. Jak to jednak z wyjątkami bywa, trzeba do nich podchodzić ostrożnie 🙂 —– Dziękuję Ci że dotarłaś/dotarłeś do tego miejsca. We wpisie chciałam zwrócić Twoją uwagę na podstawowe aspekty, które wymagają Twojej czujności. Każdy z tematów jest jednak bardzo obszerny. Więcej na ich temat przeczytasz w kolejnych wpisach. Jeżeli jakieś zagadnienie szczególnie budzi Twoje zainteresowanie, daj mi znać w komentarzu. Odpowiem na Twoje pytanie. —– Jeżeli potrzebujesz pomocy w ustaleniu czy Twój blog lub publikowane przez Ciebie materiały są zgodne z prawem autorskim, napisz do mnie e-mail na adres: kancelaria@cydejko-stachowiak.pl. —– Czy ten artykuł był dla Ciebie przydatny? Podaj go dalej! —– Photo by Jesus Kiteque on Unsplash

Artykuł Blog zgodny z prawem autorskim – jak go prowadzić? pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

Utwór inspirowany, czyli efekt natchnienia

Patrycja Cydejko — Tue, 25 Aug 2020 21:08:42 +0000

Sztuka od zawsze miała inspirować. Wywierać wpływ na odbiorców. Czasem szokować, czasem wzruszać. Skłaniać do refleksji. Dawać impuls do powstania kolejnych dzieł. Takie utwory w prawie autorskim nazywamy utworami inspirowanymi. Utwór inspirowany W przepisach nie znajdziemy definicji utworu inspirowanego. Intuicyjnie pewnie jednak czujesz, że inspiracja oznacza jakiegoś rodzaju emocjonalny odbiór dzieła, który na nas wpływa i inicjuje jakieś działania. Utwory powstałe pod wpływem tego twórczego natchnienia to właśnie utwory inspirowane. Warunkiem powstania utworu inspirowanego jest zatem istnienie tzw. utworu pierwotnego. Utworu, który został stworzony przez inną osobę wcześniej. I którego oddziaływanie stoi u podstaw powstania utworu inspirowanego. Więcej informacji o tym, czym jest utwór przeczytasz we wpisie pt. utwór w prawie autorskim. Do stworzenia utworu inspirowanego i jego rozpowszechniania, np. poprzez opublikowanie go w Internecie, nie potrzebujesz zgody autora utworu pierwotnego. Związek pomiędzy utworem inspirowanym a pierwotnym Utwór inspirowany przejmuje pewne elementy niechronione prawem autorskim z utworu pierwotnego. Do takich elementów możemy zaliczyć pomysł, tematykę utworu, technikę wykonania czy styl. W konsekwencji pomiędzy tymi dwoma utworami jest luźny, ale dostrzegalny związek. Więcej o tym, dlaczego pomysł nie korzysta z ochrony prawnej przeczytasz we wpisie pt. ochrona prawna pomysłu. Inspirację dla utworu inspirowanego mogą stanowić dzieła z różnych dziedzin sztuki. Przykładowo utwór literacki może być inspiracją do powstania obrazu czy filmu. Mogą to być jednak również utwory z tej samej dziedziny, np. obraz może być również inspiracją dla powstania innego obrazu. W przypadku gdy przy tworzeniu dzieła inspirujemy się innym utworem, warto rozważyć, jakie elementy utworu pierwotnego znajdują się w Twoim utworze i czy podlegają one ochronie. Utwór inspirowany musi również spełniać kryteria utworu w rozumieniu prawa autorskiego. Efekt końcowy musi stanowić przejaw Twojej twórczej działalności. Gdy Twój wkład twórczy będzie zbyt mały lub przejmiesz z utworu pierwotnego elementy chronione prawem autorskim, możesz naruszyć prawa autorskie autora utworu pierwotnego. W szczególności będzie mógł on zarzucić Ci popełnienie plagiatu. Inspirujące Panny z Awinionu Przykładem, który dobrze ilustruje wpływ inspiracji jest obraz Pabla Picassa Les Demoiselles d’Avignon (Panny z Awinionu). Pablo Picasso, Panny z Awinionu, 1907 Najbardziej wpływowym dziełem sztuki ostatnich 100 lat [1] zainspirował się m.in. fotograf Jaimie Warren (Autoportret, oraz malarz Robert Colesscota (Les Demoiselles d’Alabama). Jaimie Warren, Autoporterźródło: https://www.dontyoufeelbetter.com/art-history-series-1 Robert Colesscota, Les Demoiselles d’Alabama, źródło: http://figuringhistory.site.seattleartmuseum.org/robert-colescott/les-demoiselles-dalabama-vestidas/ Po analizie powyższych dzieł, można śmiało stwierdzić co je łączy. Jest to kompozycja utworu, czyli ustawienie kobiet względem siebie i względem odbiorcy. Jednocześnie każdy z nich ma swój niepowtarzalny charakter, obrazujący wkład twórczy każdego artysty. Powstałe utwory sprawiają wrażenie podobnych, ale jednak innych. Jednocześnie inspiracje bezsprzecznie przywodzą na myśl obraz Pabla Picassa. Spory o utwory inspirowane Ustalenie granic pomiędzy utworem inspirowanym a utworem pierwotnym jest trudne i niejednokrotnie wywołuje wiele wątpliwości. Nie mamy w tym zakresie żadnych wytycznych zawartych w przepisach. Gdy spór trafi do sądu, sędzia rozpoczyna od ustalenia, jakie elementy zostały zaczerpnięte z utworu pierwotnego i wykorzystane w utworze inspirowanym. Następnie ustala czy były to elementy o charakterze twórczym, a więc objęte ochroną prawnoautorską czy też nie. Na kolejnym etapie ocenia jaką rolę przejęte elementy pełnią w całym nowopowstałym utworze. W szczególności czy mają one charakter dominujący w utworze inspirowanym. W wyniku tych ustaleń sąd podejmuje decyzję, czy dany utwór stanowi utwór inspirowany. Jeżeli nie, to uzna, że utwór powstał z naruszeniem praw autorskich autora utworu pierwotnego. Często prawidłowe rozwiązanie sprawy wymaga tzw. wiadomości specjalnych. Sądy korzystają z opinii biegłego z danego zakresu, np. z malarstwa, literatury czy fotografii, aby ustalić powyższe kwestie. Plagiat czy inspiracja? Media ciągle donoszą o sporach związanych z możliwym plagiatem. Najczęściej doniesienia te dotyczą branży muzycznej. Z uwagi na częste trudności w ustaleniu granic pomiędzy utworem inspirowanym a utworem pierwotnym, wiele sporów kończy się ugodą pomiędzy stronami. Przykładem jest spór, w którym Huey Lewis (utwór I Want A New Drug) oskarżył Raya Parkera Jr. (utwór Ghostbusters) o plagiat czy roszczenia Martina Harringtona i Thomasa Leonarda (utwór Amazing) przeciwko Edowi Sheeranowi (utwór Photograph). Spodobał Ci się artykuł? Udostępnij go innym! [1] https://www.newsweek.com/which-most-influential-work-art-last-100-years-102269 Photo by Yannis Papanastasopoulos on Unsplash

Artykuł Utwór inspirowany, czyli efekt natchnienia pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

Postać fikcyjna a prawo autorskie

Patrycja Cydejko — Tue, 14 Jul 2020 09:03:29 +0000

Czarodzieje i inni przedstawiciele świata magicznego, super bohaterowie, tajni agenci, poszukiwacze przygód czy gwiezdni przemytnicy. Niektóre z nich podbijają nasze serce i zostają z nami o wiele dłużej niż koniec serialu czy książki. I to właśnie popularność jednego z bohaterów popkultury stała się przyczyną najnowszego sporu dotyczącego ochrony prawnej postaci fikcyjnych. Postać fikcyjna, czyli kto? Bohaterzy fikcyjni mogą zostać przedstawieni w rozmaity sposób. Spotkamy ich w m.in. książkach (utworach literackich), komiksach (utwory plastyczne), w filmach (utwory audiowizualne) a także w innych dziełach kultury, jak np. gry komputerowe. Wszystkich ich łączy to, że są oni wytworem wyobraźni autora. Stanowią kreację artystyczną i nie są to osoby istniejące w rzeczywistości [1]. Postaci te zapadają w pamięć przede wszystkim dzięki ich charakterowi nadanemu przez autora, przez jakiś nietypowy element wyglądu czy zachowania. Cechy te są czasem tak charakterystyczne, że bohater staje się powszechnie znany. Wraz ze wzrostem jego popularności, coraz więcej innych twórców chciałoby te postacie również zacząć wykorzystywać. Warto zatem zastanowić się czy działanie takie jest dozwolone. Sherlock Holmes – fikcyjny detektyw Jedną z najnowszych produkcji filmowych zapowiadanych przez Netflix jest film pt. „Enola Holmes”, stanowiący adaptację książki „Sprawa zaginionego markiza” autorstwa Nancy Springer. Enola Holmes jest siostrą jednego z najpopularniejszych detektywów, Sherlocka Holmesa. I to właśnie z tą postacią wiąże się ciekawy spór prawny. Conan Doyle Estate Ltd, czyli spółka, która posiada prawa do dzieł Arthura Conana Doyle’a, twórcy Sherlocka Holmesa, złożyła pozew przeciwko autorce książek i twórcom ekranizacji. Powód? Artur Conan Doyle był szkockim pisarzem, który zmarł w 1930 roku. Zgodnie z obowiązującymi w większości krajów prawem, w tym w Wielkiej Brytanii, utwory, których bohaterem jest Sherlock Holmes przeszły do domeny publicznej w 2000 roku. W USA jednak na skutek zmian w prawie autorskim wydłużono długość ochrony utworów powstałych po 1923 roku po śmierci twórcy. To właśnie ta okoliczność stała się przyczyną sporu. Kilka opowiadań Artura Conana Doyla, na których oparte są książki Nancy Springer, a które stanowią w konsekwencji podstawę ekranizacji „Enoli Holmes”, powstały pomiędzy 1923 a 1927 rokiem. Według prawa autorskiego w USA nie mogą być jeszcze wykorzystywane do celów komercyjnych. Opowiadania te są o tyle istotne, że pisarz dokonał w nich znacznej zmiany charakteru detektywa. Nabrał on bardziej ludzkich cech, a także na lepsze zmienił się jego stosunek do kobiet. I to właśnie te atrybuty charakteru Sherlocka Holmesa uchwycili zarówno pisarka, jak i twórcy adaptacji. Warto wspomnieć, że spór o film „Enola Holmes” nie jest to jedyny proces związany z postacią Sherlocka Holmesa. Conan Doyle Estate Ltd bacznie obserwuje wszystkie próby wykorzystania postaci słynnego detektywa, szczególnie w filmach i serialach, z różnym skutkiem. Na rozstrzygnięcie powyższego sporu przyjdzie nam jeszcze poczekać. Korzystając jednak z okazji przedstawię Ci jak wygląda ochrona postaci fikcyjnych na gruncie polskiej ustawy. Postać fikcyjna a prawo autorskie Zgodnie z ustawą z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych ochroną prawnoautorską zostały objęte utwory. Więcej na ten temat przeczytasz we wpisie utwór w prawie autorskim. Jako przykłady utworów w ustawie wskazano m.in. utwory literackie, plastyczne czy audiowizualne. Przepisy nie przyznają jednak wprost ochrony postaciom fikcyjnym. Tutaj z pomocą przychodzi doktryna i orzecznictwo, które jest zgodne, że postaci fikcyjne są objęte ochroną prawa autorskiego. Ochronę takiej postaci można rozpatrywać w dwóch płaszczyznach: po pierwsze jako integralną część utworu (…), a po drugie w oderwaniu od niego (jego fabuły, perypetii i treści).Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2013 r. I ACa 1216/12 W obu przypadkach wykorzystanie postaci fikcyjnej przez osobę trzecią może prowadzić do naruszenia autorskich praw osobistych twórcy. Pierwsza sytuacja będzie wiązała się z naruszeniem więzi twórcy z utworem. W drugim przypadku może dojść do naruszenia prawa twórcy do rzetelnego wykorzystania utworu. Jednocześnie: „(…) postać fikcyjna dla uzyskania ochrony powinna spełniać konieczne cechy nowości i oryginalności. (…) możliwość takiej ochrony przyjmują orzecznictwo i doktryna, stwierdzając że ochronie prawa autorskiego podlega nie temat, lecz jego indywidualizacja (postać i koncepcja bohatera oraz innych postaci, ich losy określone sytuacje, opisy). Ochronę postaci fikcyjnej uzasadnia się w literaturze szczególną silną więzią emocjonalną między autorem a stworzoną przez niego postacią.Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2007 r. II CSK 207/07 Bohater utworu literackiego pełni (chociaż w różnym stopniu) funkcję konstrukcyjną, łącząc poszczególne fragmenty rzeczywistości w określoną całość. Autor dokonuje indywidualizacji postaci poprzez nadanie jej określonego oznaczenia (imienia lub nazwiska albo nazwy) oraz charakterystyki (na którą składają się zachowanie, wygląd zewnętrzny, język). Postać fikcyjna dla uzyskania ochrony prawnoautorskiej powinna spełniać przesłanki ustalenia i indywidualizacji.Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2013 r. I ACa 1216/12 W przypadku prób ochrony prawnej postaci fikcyjnej należy zwrócić uwagę, że ochrona ta będzie tym większa, im bardziej szczegółowe i charakterystyczne są cechy tejże postaci. Cechy postaci fikcyjnej Jakie zatem elementy składają się na postać fikcyjną? Będzie to m.in. jej imię i nazwisko albo nazwa, wygląd, cechy charakteru, zachowanie, nawyki, sposób mówienia, ubiór, pochodzenie czy przeszłość. Chodzi tu o każdy aspekt, który może odróżnić daną postać fikcyjną od innych. Warto przy tym wskazać, że „ochrona charakterystyki jest niezależna od tego, czy jest ona powierzchowna, rozbudowana, stereotypowa czy oryginalna.”R. Markiewicz, Dzieło literackie i jego twórca w polskim prawie autorskim, Rozprawy Habilitacyjne Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1984, s. 75-76. Jednocześnie „Postać musi być zawsze taka sama, to znaczy jej charakterystyczne cechy zewnętrzne (forma) nie mogą ulegać zmianie, musi być znana i rozpoznawana.”Katarzyna Grzybczyk, Prawnoautorska ochrona postaci fikcyjnej, Monitor Prawniczy 6/1997 Poszczególne elementy postaci mogą mieć różne znaczenie dla uzyskania ochrony. Duże znaczenie będzie miał rodzaj utworu w jakim ta postać się pojawiła. W przypadku np. komiksów istotny będzie wygląd bohatera. Natomiast w przypadku filmów może to być również sposób mówienia, poruszania się, czy brzmienie głosu. Najwięcej problemów można zauważyć na gruncie postaci fikcyjnych pojawiających się w literaturze, gdzie autor dysponuje jedynie słowem. Wobec tego szczególnie w tym przypadku istotne jest szczegółowe opisanie postaci, która ma być objęta ochroną prawną. ***** Jeżeli spodobał Ci się ten wpis, to udostępnij go dalej. A jeśli masz jakieś pytanie, zadaj je w komentarzu ? [1] M. Głowiński, Słownik terminów literackich, T. Kostkiewicz, A. Okopień-Sławińska, J. Sławiński, Ossolineum, 2002. Obraz Hebi B. z Pixabay

Artykuł Postać fikcyjna a prawo autorskie pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.

Czym są autorskie prawa osobiste?

Patrycja Cydejko — Fri, 22 May 2020 05:30:00 +0000

Stworzyłeś utwór i stałeś się twórcą. To jednak dopiero początek Twojej drogi z prawem autorskim. Z mocy prawa nabywasz szereg praw do dzieła, z których możesz teraz korzystać. Prawo autorskie dzieli je na dwa niezależne od siebie rodzaje, tj. autorskie prawa osobiste i autorskie prawa majątkowe. W poniższym wpisie wyjaśnię Ci czym są autorskie prawa osobiste. Więź twórcy z utworem autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i niepodlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy z utworem. art. 16 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych Więź twórcy z utworem jest rozumiana jako emocjonalny związek autora z jego dziełem. (…) oznacza całość niemajątkowych wartości dla twórcy (…) ze względu na utwór. Polegają one albo na wyobrażeniu odbiorców na podstawie utworu o autorze, albo na przekonaniu twórcy o sobie ze względu na dany utwór. J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie, Warszawa 2016, s. 127. Przedmiot ochrony autorskich praw osobistych wpływa bezpośrednio na charakter tych praw. Skoro chronią one więź twórcy z utworem, to mogą przysługiwać tylko osobie fizycznej. W przypadku utworu współautorskiego, prawa te posiada każdy z twórców utworu niezależnie od siebie. Autorskie prawa osobiste przysługują od chwili ustalenia utworu i są nieograniczone w czasie. Twórca nie może zrzec się autorskich prawa osobistych oraz są one niezbywalne, w przeciwieństwie do autorskich praw majątkowych. Jednocześnie w umowach prawnoautorskich istnieje możliwość zobowiązania się twórcy do niewykonywania przysługujących mu autorskich praw osobistych (wszystkich lub wskazanych). Jednocześnie twórca w takiej umowie upoważnia druga stronę do ich wykonywania w imieniu twórcy, np. do decydowania kiedy utwór zostanie udostępniony. Autorskie prawa osobiste Prawo autorskie przewiduje otwarty katalog praw osobistych twórcy, które mają chronić więź twórcy z utworem. Należą do nich: 1. Prawo do autorstwa utworu Jest to najważniejsze autorskie prawo osobiste twórcy, ponieważ oznacza, że twórca ma prawo do bycia autorem danego dzieła (tzw. „ojcostwo utworu”). Naruszenie prawa do autorstwa najczęściej następuje w postaci plagiatu lub mylnego oznaczenia twórcy utworu. 2. Prawo do oznaczenia utworu Twórca może decydować o tym, w jaki sposób chce oznaczać swoje utwory tj. imieniem i nazwiskiem, inicjałami lub pseudonimem. Może również udostępnić utwór anonimowo. 3. Prawo do nienaruszalności treści i formy utworu Prawo to jest określane jako prawo do integralności utworu i oznacza, że bez zgody twórcy, nie można wprowadzać zmian w utworze. Chodzi tu jednak takie zmiany, które mogłyby naruszyć więź twórcy z utworem. 4. Prawo do rzetelnego wykorzystania utworu Osoby trzecie nie mogą wykorzystywać utworu w taki sposób, który zaprzecza intencji towarzyszącej twórcy przy jego tworzeniu czy też poglądów i wartości, które reprezentuje utwór. 5. Prawo do decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności Twórca jest uprawniony do tego, aby zdecydować kiedy ma zostać po raz pierwszy udostępniony utwór, a także przez kogo ma zostać udostępniony i w jakich okolicznościach. Prawo to wynika z przyjęcia, że to twórca wie, kiedy utwór można uznać za skończony lub możliwa jest jego publiczna prezentacja. 6. Prawo do nadzoru nad sposobem korzystania z dzieła Prawo to pozwala twórcy nadzorować, w jaki sposób jest wykorzystywany utwór. Dzięki temu twórca ma możliwość otrzymania informacji o dalszych losach utworu. Pozwala również twórcy zweryfikować czy inne jego autorskie prawa osobiste są respektowane. Spór o naruszenie autorskich praw osobistych W przypadku sporu o naruszenie autorskich praw osobistych trzeba wykazać dwie okoliczności. Musisz udowodnić, że dane działanie naruszyło przysługujące Ci autorskie prawo osobiste, a także doszło do naruszenia lub zerwania Twojej więzi z utworem. Nie ma jednak uniwersalnych zasad pozwalających ustalić, że doszło do naruszenia tej więzi w jakimś konkretnym stopniu przez konkretne działanie. Każda taka sytuacja wymaga indywidualnego przeanalizowania. Jeżeli ten wpis był dla Ciebie przydatny, udostępnij go dalej. ****Photo by Luca Onniboni on Unsplash

Artykuł Czym są autorskie prawa osobiste? pochodzi z serwisu Twórca w prawie | Patrycja Cydejko.